Ẹ Kọ́kọ́ Ka Èyí
Bíṣọ́ọ̀bù*Garland F. Byers, Jr., J.D., D.D.‡
Bíṣọ́ọ̀bù sí Àwọn Orílẹ̀-èdè, lábẹ́ Àṣẹ Aposteli
Bí ẹ̀yin bá fẹ́ ka àwọn àlàyé ẹ̀kọ́ bíṣọ́ọ̀bù tí a fi nọ́mbà sí, a gbà yín níyànjú gidigidi pé kí ẹ gba àdúrà yìí, kí ẹ sì ka apá ìdè tí ó wà ní Apá Kejì, kí ẹ sì fọwọ́ sí i, kí ẹ̀yin lè kà á láìsí ìdíwọ́ àti láìsí ìdènà.
Apá Kìíní: Àdúrà Ìdè
A pète àdúrà yìí láti jẹ́ èkínní nínú apá méjì, láti fún òǹkàwé ní ìrònú ẹ̀mí tí ó yẹ àti ààbò ẹ̀mí nínú kíka ìwé aposteli tí ó ń sọ̀rọ̀ nípa ọ̀ràn ogun ẹ̀mí. A pète Àdúrà Ìdè yìí láti kà á pọ̀ mọ́ Àṣẹ Ìdè ti Aposteli tí ó tẹ̀lé e. Àdúrà náà béèrè pé kí Ọlọ́run fúnra rẹ̀ mú ìdè náà ṣẹ, lẹ́yìn náà bíṣọ́ọ̀bù yóò sì pa àṣẹ ìdè ti aposteli, èyí tí a béèrè pé kí Ọlọ́run mú un ṣẹ ní Orúkọ Jesu Kristi.1
Ọlọ́run Alágbára2 àti Ọ̀gá-ògo jùlọ,3 Baba wa tí ń bẹ ní ọ̀run,4 Ẹlẹ́dàá ọ̀run àti ayé,5 àwa6 wá sọ́dọ̀ yín nínú àdúrà7 ní Orúkọ8 Ọmọ yín kan ṣoṣo tí ẹ bí,9 Jesu,10 onílàjà kan ṣoṣo láàrín Ọlọ́run àti ènìyàn.11 Baba, ìwé wọ̀nyí jẹ́ ẹ̀kọ́ aposteli láti inú Ọ̀rọ̀ yín,12 a sì pète wọn láti yin yín àti Ọmọ yín, Jesu Kristi, lógo.13 Àwa mọ̀ pé ọ̀tá náà14 máa ń wá ní kété tí a bá fún ọ̀rọ̀ náà,15 ó sì máa ń mú un kúrò ní ọkàn, kí ènìyàn má ba à gbàgbọ́ kí a sì gbà wọ́n là.16 Satani ni ọlọ́run ayé yìí títí di ìpadàbọ̀ Kristi,17 ó sì ń fọ́ ọkàn ènìyàn lójú,18 ó ń di etí,19 ó ń dá rúdurùdu sílẹ̀,20 ó sì ń mú kí onígbàgbọ́ gbàgbé ohun tí a ti kọ́ ọ.21
Nítorí náà, Baba, àwa béèrè nǹkan wọ̀nyí22 fún gbogbo àwọn tí ó ń ka Àwọn Ìwé Aposteli wọ̀nyí:23
Àwa béèrè pé kí Ẹ̀mí Mímọ́ fún wọn ní agbára24 láti ka ẹ̀kọ́ wọ̀nyí pẹ̀lú òye25 àti ìfòyemọ̀,26 kí wọ́n lè kà wọ́n pẹ̀lú inú Kristi,27 kì í ṣe pẹ̀lú èrò ti ara, èrò tí ó ti ṣubú.28
Àwa béèrè pé kí Ẹ̀mí Mímọ́, ẹni tí Olúwa wa Jesu Kristi rán29 nígbà tí ó gòkè lọ sí ọwọ́ ọ̀tún yín,30 jẹ́ kí wọ́n kà pẹ̀lú ojú ẹ̀mí,31 kí ó sì rán wọn létí ohun gbogbo.32
Àwa béèrè pé kí ọkàn wọn ṣí sílẹ̀ láti gba ẹ̀kọ́,33 kí a sì tọ́ wọn sí ọ̀nà òtítọ́ gbogbo,34 àti pé, nípa kíka ẹ̀kọ́ wọ̀nyí, kí ẹ fà wọ́n súnmọ́ ara yín sí i,35 kí a sì sọ wọ́n di mímọ́ nípa Òtítọ́ yín.36
Àwa béèrè pé kí ẹ dè ẹni ibi náà,37 baba èké,38 ọ̀tá ọmọ ènìyàn39 tí ó kórìíra yín àti àwa,40 àwa tí a dá ní àwòrán yín.41 Àwa béèrè pé kí ẹ dè é, kí ó má lè dí òye lọ́wọ́,42 kí ó má lè ru ìmọ̀lára sókè lọ́nà búburú nígbà tí wọ́n bá gbọ́ òtítọ́,43 kí ó má lè di etí wọn kí ó sì sé ọkàn wọn le,44 àti kí ó má lè mú kí wọ́n gbàgbé ẹ̀kọ́ wọ̀nyí,45 tí yóò fi mú kí ẹ̀kọ́ náà má so èso nínú wọn,46 nínú ogun ẹ̀mí yìí tí àwa ń jà nísinsin yìí.47
Àwa gbàdúrà pé kí ẹ bùkún àwọn tí ó ń ka ẹ̀kọ́ wọ̀nyí,48 kí ẹ bùkún wọn àti ilé wọn,49 kí ẹ sì dè ọ̀tá náà, kí ó má lè gbẹ̀san lára wọn50 nítorí pé wọ́n ń wá ojú yín.51 Àwa gbàdúrà ẹ̀jẹ̀ Jesu lé wọn lórí,52 lé ẹ̀kọ́ wọ̀nyí lórí, àti lé gbogbo ilé ẹ̀mí wọn lórí.53 Ẹ tú agbára yín sílẹ̀, Olúwa,54 kí ẹ sì dáàbò bo àwọn ẹni àmì òróró yín.55
Àwa béèrè pé kí ẹ̀kọ́ wọ̀nyí múra àwọn tí ó ń kà wọ́n sílẹ̀56 láti máa gbé ìgbé ayé òdodo tí ó ṣe ìtẹ́wọ́gbà lọ́dọ̀ yín,57 kí wọ́n sì máa dàgbà sí i láti dàbí Kristi58 lójoojúmọ́.59
Àti níkẹyìn, Baba, àwa béèrè pé kí ẹ mú ìdè ẹ̀mí náà ṣẹ60 tí ìránṣẹ́ yín yóò gbé lé àwọn ìwé wọ̀nyí nísinsin yìí,61 kí ọ̀tá náà sá,62 kí ọ̀tá náà sì wárìrì nínú ìbẹ̀rù63 bí wọ́n bá rékọjá ọgbà ààbò yín.64
Àwa fi ọpẹ́ àti ìyìn fún yín,65 Baba, pé ẹ kò fi wá sílẹ̀ láìní ààbò nínú ogun ẹ̀mí yìí.66 Ẹ ti fún wa ní Ọ̀rọ̀ yín, tí í ṣe idà Ẹ̀mí,67 tí ó sì mú ju idàkídà olójú méjì lọ.68 Ẹ ti fi Ọmọ yín kan ṣoṣo tí ẹ bí, Olúwa wa Jesu Kristi, fúnni, kí àwa lè ní ìyè àìnípẹ̀kun,69 kí àwa sì lè máa jagun láti ipò ìṣẹ́gun, kì í ṣe láti ipò ìṣubú,70 nígbà tí Kristi ti borí, tí ó sì ti dójútì àwọn ìjòyè àti àwọn alágbára71 tí ọlọ́run ayé yìí gbé kalẹ̀ ní ibi gíga.72 Nípa Ẹ̀jẹ̀ rẹ̀ ni a fi mú wa láradá,73 tí a bá yín làjà,74 tí a sì fún wa ní adé ìṣẹ́gun àti ìyè àìnípẹ̀kun.75 Ẹ ti rán Ẹ̀mí Mímọ́ yín láti tọ́ wa sí ọ̀nà òtítọ́ gbogbo,76 ẹ sì ti fún wa ní ara Kristi ní ayé, èyí ni Ìjọ,77 èyí tí Kristi sọ nípa rẹ̀ pé, “…ẹnu-ọ̀nà ipò òkú kì yóò lè borí rẹ̀.”78
Àwa sì dúpẹ́ lọ́wọ́ yín, Baba, pé ẹ ti gbọ́ tiwa,79 nínú ìgbàgbọ́ ni àwa sì mọ̀ pé ẹ ó bùkún wa, ẹ ó sì dáhùn àdúrà wa.80
Gbogbo nǹkan wọ̀nyí ni àwa béèrè ní Orúkọ81 Olúwa àti Olùgbàlà wa, Jesu Kristi.82 Àmín.83
Ẹ jọ̀wọ́ ẹ kíyèsí: Àdúrà Ìdè, ní òun nìkan, lè má ní agbára tó. Gẹ́gẹ́ bí àdúrà náà fúnra rẹ̀ ti fi hàn, Satani àti ogun rẹ̀ tí ó ti yapa máa ń kọlù, wọ́n sì máa ń gbẹ̀san nígbà mìíràn lára àwọn tí ó ń ka Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Bíṣọ́ọ̀bù ka èyí sí ọ̀ràn tí ó ṣe pàtàkì gidigidi, èyí tí ó béèrè ààbò tí ó kún jùlọ tí ó ṣeé ṣe. Nítorí náà, a gba òǹkàwé níyànjú láti ka Àṣẹ Ìdè ti Aposteli pẹ̀lú, kí ó sì kà á pẹ̀lú àdúrà.
Nísinsin yìí, pẹ̀lú ọ̀wọ̀ àti pẹ̀lú àdúrà, a darí òǹkàwé sí Àṣẹ Ìdè ti Aposteli fún ààbò kíkún nínú kíka àwọn ìwé aposteli tí ó wà lórí ibùdó ayélujára yìí.
Apá Kejì: Àṣẹ Ìdè ti Aposteli
A ń múra Àṣẹ Ìdè ti Aposteli sílẹ̀, a ó sì tẹ̀ ẹ́ jáde níhìn-ín. A ó kà á pọ̀ mọ́ Àdúrà Ìdè, kí a tó ka àwọn ìwé aposteli tí ó wà lórí ibùdó ayélujára yìí.
Àtúnṣe ìkẹyìn: 19 Oṣù Ọ̀wàrà 2026
Àkíyèsí
1Ó jẹ́ ohun ìjìnlẹ̀ ńlá fún mi pé, fún ohun tí ó fẹ́rẹ̀ tó ẹgbẹ̀rún ọdún méjì, Ìjọ ti mọ̀ pé Satani àti ogun rẹ̀ tí ó ti yapa ń jí Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run lọ lọ́wọ́ àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní onírúurú ọ̀nà, pẹ̀lú ète láti pa wọ́n mọ́ nínú àìmọ̀ Òtítọ́. “Èmi ni ọ̀nà, òtítọ́ àti ìyè, kò sí ẹnikẹ́ni tí ó lè wá sọ́dọ̀ Baba, bí kò ṣe nípasẹ̀ mi.” Johanu 14:6 (BYO). Síbẹ̀, kò sí ìwé Ìjọ kankan, kò sì sí ìwé òǹkọ̀wé Kristiani kankan tí mo mọ̀, tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àdúrà ìdè tàbí pẹ̀lú àṣẹ ìdè láti ọ̀dọ̀ ẹni tí ó ní àṣẹ, tí ó di oyè bíṣọ́ọ̀bù tàbí ti aposteli mú. Nítorí ogun ẹ̀mí tí a ti gbà pé ó wà, èyí tí Ìjọ àti àwọn ẹ̀yà ara Kristi ń jà nísinsin yìí, ó dàbí ohun tí ó bọ́gbọ́n mu tí ó sì yẹ lójú mi láti fi irú àdúrà ìdè bẹ́ẹ̀ sínú gbogbo ìwé tí ó ń sọ̀rọ̀ nípa ọ̀ràn ìgbàgbọ́ Kristiani. ↩︎
2“…Olúwa farahàn án, ó sì wí pé, “Èmi ni Ọlọ́run alágbára, máa rìn níwájú mi, kí o sì jẹ́ aláìlábùkù.” Gẹnẹsisi 17:1 (BYO); “…wọn kò sì sinmi lọ́sàn àti lóru, láti wí pé: “ ‘Mímọ́, mímọ́, mímọ́, Olúwa Ọlọ́run Olódùmarè,’ tí ó ti wà, tí ó sì ń bẹ, tí ó sì ń bọ̀ wá!”” Ìfihàn 4:8 (BYO). ↩︎
3“Melkisedeki ọba Salẹmu sì mú oúnjẹ àti ọtí wáìnì jáde wá. Òun ni àlùfáà Ọlọ́run Ọ̀gá-ògo. Ó sì súre fún Abramu, wí pé, “Ìbùkún ni fún Abramu ti Ọlọ́run Ọ̀gá-ògo, Ẹni tí ó dá ọ̀run òun ayé.” Gẹnẹsisi 14:18–19 (BYO); “Mo kígbe sókè sí Ọlọ́run Ọ̀gá-ògo jùlọ, sí Ọlọ́run tó ń pa májẹ̀mú rẹ̀ mọ́ fún mi.” Saamu 57:2 (BYO). ↩︎
4“Nítorí náà, báyìí ni kí ẹ ṣe máa gbàdúrà: “ ‘Baba wa tí ń bẹ ní ọ̀run, ọ̀wọ̀ fún orúkọ yín,” Matiu 6:9 (BYO). ↩︎
5“Ní ìbẹ̀rẹ̀ ohun gbogbo Ọlọ́run dá àwọn ọ̀run àti ayé.” Gẹnẹsisi 1:1 (BYO); “…Olúwa òun ni Ọlọ́run ayérayé, Ẹlẹ́dàá gbogbo ìpẹ̀kun ilẹ̀ ayé. Agara kì yóò da bẹ́ẹ̀ ni kò ní ṣàárẹ̀,…” Isaiah 40:28 (BYO); “Ìrànlọ́wọ́ mi tí ọwọ́ Olúwa wá, ẹni tí ó dá ọ̀run òun ayé.” Saamu 121:2 (BYO); “Olúwa Olódùmarè, ìwọ tí ó dá ọ̀run àti ayé, òkun, àti ohun gbogbo tí ń bẹ nínú wọn.” Ìṣe àwọn Aposteli 4:24 (BYO). ↩︎
6“Àwa” níhìn-ín túmọ̀ sí òǹkàwé àti bíṣọ́ọ̀bù tí ó kọ ìwé yìí pẹ̀lú. ↩︎
7“Nítorí náà, ẹ jẹ́ kí a wá si ibi ìtẹ́ oore-ọ̀fẹ́ pẹ̀lú ìgboyà, kí a lè rí àánú gbà, kí a sì rí oore-ọ̀fẹ́ láti máa ran ni lọ́wọ́ ní àkókò tí ó wọ̀.” Heberu 4:16 (BYO). ↩︎
8“…ohunkóhun tí ẹ̀yin bá béèrè lọ́wọ́ Baba ní orúkọ mi, òhun ó fi fún yín.” Johanu 16:23 (BYO); “Ohunkóhun tí ẹ̀yin bá sì béèrè ní orúkọ mi, òun náà ni èmi ó ṣe, kí a lè yin Baba lógo nínú Ọmọ.” Johanu 14:13 (BYO). ↩︎
9“Nítorí Ọlọ́run fẹ́ aráyé tó bẹ́ẹ̀ gẹ́ẹ́, tí ó fi ọmọ rẹ̀ kan ṣoṣo fún ni, kí ẹnikẹ́ni tí ó bá gbà á gbọ́, má bà á ṣègbé, ṣùgbọ́n kí ó lè ní ìyè àìnípẹ̀kun.” Johanu 3:16 (BYO); “…àní ọmọ rẹ̀ kan ṣoṣo, ẹni tí òun pàápàá jẹ́ Ọlọ́run, tí ó sì wà ní ìbáṣepọ̀ tí ó súnmọ́ jùlọ pẹ̀lú baba, òun náà ni ó sì fi í hàn.” Johanu 1:18 (BYO); “…Ọlọ́run rán ọmọ bíbí rẹ̀ nìkan ṣoṣo sì ayé, kí àwa lè yè nípasẹ̀ rẹ̀.” 1 Johanu 4:9 (BYO). ↩︎
10“…ìwọ yóò sì pe orúkọ rẹ̀ ní Jesu, nítorí òun ni yóò gba àwọn ènìyàn rẹ̀ là kúrò nínú ẹ̀ṣẹ̀ wọn.” Matiu 1:21 (BYO). ↩︎
11“Nítorí Ọlọ́run kan ní ń bẹ, onílàjà kan pẹ̀lú láàrín Ọlọ́run àti ènìyàn, àní Kristi Jesu ọkùnrin náà.” 1 Timotiu 2:5 (BYO); “Èmi ni ọ̀nà, òtítọ́ àti ìyè, kò sí ẹnikẹ́ni tí ó lè wá sọ́dọ̀ Baba, bí kò ṣe nípasẹ̀ mi.” Johanu 14:6 (BYO); “…níwọ̀n bí o ti jẹ pé alárinà májẹ̀mú tí o dára jù ní i ṣe, èyí tí a fi ṣe òfin lórí ìlérí tí o sàn jù bẹ́ẹ̀ lọ.” Heberu 8:6 (BYO); A pa ọ̀rọ̀ náà “láàrín Ọlọ́run àti ènìyàn” mọ́ gẹ́gẹ́ bí a ti kọ ọ́ sílẹ̀ nínú 1 Timotiu 2:5 (BYO), gẹ́gẹ́ bí a ti túmọ̀ rẹ̀ láti inú èdè Giriki ìpilẹ̀ṣẹ̀, kí a lè fa Ìwé Mímọ́ yọ ní pípé. Ọ̀rọ̀ Giriki náà ni anthrōpos (Strong’s G444), èyí tí ó túmọ̀ sí ọmọ ènìyàn láìwo ti akọ tàbí abo, ní ìyàtọ̀ sí anēr (G435), ọkùnrin gẹ́gẹ́ bí akọ. Nítorí náà ẹsẹ yìí kan obìnrin àti ọkùnrin bákan náà, nítorí nínú Kristi “Kò le sí…ọkùnrin tàbí obìnrin nítorí pé ọ̀kan ni nínú Kristi Jesu.” Galatia 3:28 (BYO). ↩︎
12“Wọ́n sì dúró ṣinṣin nínú ẹ̀kọ́ àwọn aposteli, àti ní ìdàpọ̀, ní bíbu àkàrà àti nínú àdúrà.” Ìṣe àwọn Aposteli 2:42 (BYO); “Nítorí náà ará, ẹ dúró ṣinṣin, kí ẹ sì di àwọn ẹ̀kọ́ wọ̀n-ọn-nì tí a kọ́ yín mú, yálà nípa ọ̀rọ̀ ẹnu tàbí lẹ́tà.” 2 Tẹsalonika 2:15 (BYO); “a sì ń gbé yín ró lórí ìpìlẹ̀ àwọn aposteli, àti àwọn wòlíì, pẹ̀lú Jesu Kristi fúnra rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí pàtàkì òkúta igun ilé.” Efesu 2:20 (BYO); “Wàásù ọ̀rọ̀ náà, ṣe àìsimi ní àkókò tí ó wọ̀, àti àkókò ti kò wọ̀; bá ni wí, ṣe ìtọ́ni, gbani níyànjú pẹ̀lú ìpamọ́ra àti ẹ̀kọ́ gbogbo.” 2 Timotiu 4:2 (BYO). ↩︎
13“Bí ẹnikẹ́ni ba ń sọ̀rọ̀, kí o máa sọ bí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run,…kí a lè máa yin Ọlọ́run lógo ní ohun gbogbo nípa Jesu Kristi, ẹni tí ògo àti ìjọba wà fún láé àti láéláé. Àmín.” 1 Peteru 4:11 (BYO); “Baba, wákàtí náà dé, yin ọmọ rẹ lógo, kí ọmọ rẹ kí ó lè yìn ọ́ lógo pẹ̀lú.” Johanu 17:1 (BYO); “kí gbogbo ènìyàn lè máa fi ọlá fún ọmọ gẹ́gẹ́ bí wọ́n ti ń fi ọlá fún Baba.” Johanu 5:23 (BYO); “…ohunkóhun tí ẹ̀yin bá sè, e máa ṣe gbogbo rẹ̀ fún ògo Ọlọ́run.” 1 Kọrinti 10:31 (BYO). ↩︎
14“Ẹ máa wà ni àìrékọjá, ẹ máa ṣọ́ra; nítorí èṣù ọ̀tá yín, bí i kìnnìún tí ń ké ramúramù, ó ń rìn káàkiri, ó ń wa ẹni tí yóò pajẹ.” 1 Peteru 5:8 (BYO). ↩︎
15“…tí wọ́n gbọ́ ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, lójúkan náà èṣù wá ó sì mú kí wọn gbàgbé ohun tí wọ́n ti gbọ́.” Marku 4:15 (BYO); “…lẹ́yìn náà èṣù á wá, a sì gba èyí tí a fún sí ọkàn rẹ̀ kúrò.” Matiu 13:19 (BYO). ↩︎
16“Àwọn ti ẹ̀bá ọ̀nà ni àwọn tí ó gbọ́ nígbà náà ni èṣù wá ó sì mú ọ̀rọ̀ náà kúrò ní ọkàn wọn, kí wọn má ba à gbàgbọ́, kí a sì gbà wọ́n là.” Luku 8:12 (BYO). ↩︎
17“…nísinsin yìí ni a ó lé aládé ayé yìí jáde.” Johanu 12:31 (BYO); “…gẹ́gẹ́ bí aláṣẹ agbára ojú ọ̀run, ẹ̀mí tí n ṣiṣẹ́ ni ìsinsin yìí nínú àwọn ọmọ aláìgbọ́ràn.” Efesu 2:2 (BYO); “Nínú àwọn ẹni tí ọlọ́run ayé yìí ti sọ ọkàn àwọn aláìgbàgbọ́ dí afọ́jú,…” 2 Kọrinti 4:4 (BYO); “A sì wọ́ Èṣù tí ó tàn wọ́n jẹ lọ sínú adágún iná àti sulfuru, níbi tí ẹranko àti wòlíì èké nì gbé wà, a ó sì máa dá wọn lóró tọ̀sán tòru láé àti láéláé.” Ìfihàn 20:10 (BYO). ↩︎
18“Nínú àwọn ẹni tí ọlọ́run ayé yìí ti sọ ọkàn àwọn aláìgbàgbọ́ dí afọ́jú, kí ìmọ́lẹ̀ ìyìnrere Kristi tí ó lógo, ẹni tí í ṣe àwòrán Ọlọ́run, má ṣe mọ́lẹ̀ nínú wọn.” 2 Kọrinti 4:4 (BYO). ↩︎
19“Ìwọ ẹ̀mí àìmọ́, adití àti odi, mo pàṣẹ fún ọ, kí ó jáde kúrò lára ọmọ yìí, kí ó má ṣe padà sí ibẹ̀ mọ́.” Marku 9:25 (BYO); “nígbà tí ẹnikẹ́ni bá gbọ́ ọ̀rọ̀ nípa ìjọba ọ̀run ṣùgbọ́n tí kò yé e, lẹ́yìn náà èṣù á wá, a sì gba èyí tí a fún sí ọkàn rẹ̀ kúrò.” Matiu 13:19 (BYO). ↩︎
20“Nítorí Ọlọ́run kì í ṣe Ọlọ́run ohun rúdurùdu, ṣùgbọ́n ti àlàáfíà. Gẹ́gẹ́ bí ó ti jẹ́ nínú gbogbo ìjọ ènìyàn mímọ́.” 1 Kọrinti 14:33 (BYO); “Ọgbọ́n yìí kì í ṣe èyí tí ó ti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run wá, ṣùgbọ́n ti ayé ni, ti ara ni, ti ẹ̀mí èṣù ni. Nítorí níbi tí owú òun ìjà bá gbé wà, níbẹ̀ ni rúdurùdu àti iṣẹ́ búburú gbogbo wà.” Jakọbu 3:15–16 (BYO); “Ṣùgbọ́n ẹ̀rù ń bà mí, kí ó má bà á jẹ́ pé, bí ejò ti tan Efa jẹ́ nípasẹ̀ àrékérekè rẹ̀, a lè mú ọkàn yín ṣáko lọ kúrò nínú òtítọ́ yín àti ìfarajì fún Kristi.” 2 Kọrinti 11:3 (BYO). ↩︎
21“Nítorí náà, ó yẹ kí àwa máa fi iyè sí àwọn nǹkan wọ̀n-ọn-nì gidigidi tí àwa ti gbọ́, kí a má ba à gbá wa lọ kúrò nínú wọn nígbà kan.” Heberu 2:1 (BYO); “Nítorí náà, èmi ó máa rán yin létí àwọn nǹkan wọ̀nyí nígbà gbogbo, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹ̀yin ti mọ̀ wọ́n, tí ẹsẹ̀ yín sì múlẹ̀ nínú òtítọ́ tí ẹ ní báyìí.” 2 Peteru 1:12 (BYO); “Àwọn èso tó bọ́ sí ojú ọ̀nà, ni àwọn ọlọ́kàn líle tí wọ́n gbọ́ ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, lójúkan náà èṣù wá ó sì mú kí wọn gbàgbé ohun tí wọ́n ti gbọ́.” Marku 4:15 (BYO). ↩︎
22“Ẹ má ṣe ṣe àníyàn ohunkóhun; ṣùgbọ́n nínú ohun gbogbo, nípa àdúrà àti ẹ̀bẹ̀ pẹ̀lú ìdúpẹ́, ẹ máa fi ìbéèrè yín hàn fún Ọlọ́run.” Filipi 4:6 (BYO); “Béèrè, a ó sì fi fún yín; wá kiri, ẹ̀yin yóò sì rí; kànkùn, a ó sì ṣí i sílẹ̀ fún yín.” Matiu 7:7 (BYO). ↩︎
23“Nítorí ìdí èyí, láti ọjọ́ tí a ti gbọ́ nípa yín, a kò sinmi láti máa gbàdúrà fún yin, tí a sì ń gbàdúrà pé kí Ọlọ́run fi ìmọ̀ ìfẹ́ rẹ̀ kún yín nípasẹ̀ ọgbọ́n àti òye gbogbo tí ń ṣe ti Ẹ̀mí.” Kolose 1:9 (BYO); “Èmi kò sì sinmi láti máa dúpẹ́ nítorí yín, àti láti máa rántí yín nínú àdúrà mi. Mo sì ń béèrè nígbà gbogbo pé kí Ọlọ́run Jesu Kristi Olúwa wa, Baba ògo, lè fún yín ni Ẹ̀mí nípa ti ọgbọ́n àti ti ìfihàn kí ẹ̀yin kí ó tún lè mọ̀ ọ́n sí i.” Efesu 1:16–17 (BYO). ↩︎
24“Ṣùgbọ́n ẹ̀yin yóò gba agbára, nígbà tí Ẹ̀mí Mímọ́ bá bà lé e yín;…” Ìṣe àwọn Aposteli 1:8 (BYO); “Kí òun kí ó lè fi agbára rẹ̀ fún ẹni inú yín ní okun, nípasẹ̀ Ẹ̀mí Mímọ́.” Efesu 3:16 (BYO). ↩︎
25“Ronú lórí ohun ti èmi ń sọ; nítorí Olúwa yóò fún ọ lóye nínú ohun gbogbo.” 2 Timotiu 2:7 (BYO); “Nígbà náà ni ó ṣí wọn ní iyè, kí ìwé mímọ́ lè yé wọn.” Luku 24:45 (BYO). ↩︎
26“Àwọn Júù Berea sì ní ìyìn ju àwọn tí Tẹsalonika lọ, ní tí pé wọn fi tọkàntọkàn gbà ọ̀rọ̀ náà. Wọ́n sì ń wá inú ìwé mímọ́ lójoojúmọ́ bí nǹkan wọ̀nyí bá rí bẹ́ẹ̀.” Ìṣe àwọn Aposteli 17:11 (BYO); “Ṣùgbọ́n ẹ dán gbogbo nǹkan wò. Ẹ di èyí tí ṣe òtítọ́ mú.” 1 Tẹsalonika 5:21 (BYO); “…àwọn ẹni nípa ìrírí, tí wọn ń lo ọgbọ́n wọn láti fi ìyàtọ̀ sáàrín rere àti búburú.” Heberu 5:14 (BYO); “Èyí sì ni àdúrà mi: pé kí ìfẹ́ yín lè máa pọ̀ síwájú àti síwájú sí i nínú ìfẹ́ àti ìmọ̀ ìjìnlẹ̀, kí ẹ̀yin kí ó lè ní òye ohun tí ó dára jùlọ;…” Filipi 1:9–10 (BYO). ↩︎
27““Nítorí ta ni ó mọ ọkàn Olúwa, ti yóò fi máa kọ́ Ọ?” Ṣùgbọ́n àwa ní inú Kristi.” 1 Kọrinti 2:16 (BYO); “Nínú ìbáṣepọ̀ yin pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn, ẹ ni irú ìlépa ọkàn náà bí ti Kristi Jesu.” Filipi 2:5 (BYO). ↩︎
28“Nítorí èrò ti ara ikú ni; ṣùgbọ́n èrò ti ẹ̀mí ni ìyè àti àlàáfíà. Nítorí èrò ti ara ọ̀tá ni sí Ọlọ́run, nítorí kì í tẹríba fún òfin Ọlọ́run, òun kò tilẹ̀ le ṣe e.” Romu 8:6–7 (BYO); “Ṣùgbọ́n ènìyàn nípa ti ara kò gba ohun ti Ẹ̀mí Ọlọ́run wọ̀n-ọn-nì, nítorí pé wèrè ni wọ́n jásí fún un, òun kò sì le mọ̀ wọ́n, nítorí nípa tí Ẹ̀mí ní a fi ń wádìí wọn.” 1 Kọrinti 2:14 (BYO); “…kí ẹ̀yin má ṣe rìn mọ́, àní gẹ́gẹ́ bí àwọn aláìkọlà ti ń rìn nínú ìrònú asán wọn. Òye àwọn ẹni tí ó ṣókùnkùn, a sì yà wọ́n nínú ìyè Ọlọ́run nítorí àìmọ̀ tí ń bẹ nínú wọn,…” Efesu 4:17–18 (BYO); “Nítorí gẹ́gẹ́ bí ẹ̀ṣẹ̀ ti tipa ọ̀dọ̀ ènìyàn kan wọ ayé, àti ikú nípa ẹ̀ṣẹ̀…” Romu 5:12 (BYO). ↩︎
29“Ṣùgbọ́n òtítọ́ ni èmi ń sọ fún yín; àǹfààní ni yóò jẹ́ fún yín bí èmi bá lọ, nítorí bí èmi kò bá lọ, Olùtùnú kì yóò tọ̀ yín wá; ṣùgbọ́n bí mo bá lọ, èmi ó rán an sí yín.” Johanu 16:7 (BYO); “Ṣùgbọ́n nígbà tí Olùtùnú náà bá dé, ẹni tí èmi ó rán sí yín láti ọ̀dọ̀ Baba wá, àní Ẹ̀mí òtítọ́ nì, tí ń ti ọ̀dọ̀ Baba wá, òun náà ni yóò jẹ́rìí mi.” Johanu 15:26 (BYO). ↩︎
30“A ti gbéga sí ọwọ́ ọ̀tún Ọlọ́run, ó ti gba ìlérí Ẹ̀mí Mímọ́ láti ọ̀dọ̀ Baba, ó tu èyí tí ẹ̀yin rí àti gbọ́ nísinsin yìí síta.” Ìṣe àwọn Aposteli 2:33 (BYO); “Nígbà tí Jesu Olúwa sì ti bá wọn sọ̀rọ̀ báyìí tan, á gbé e lọ sí ọ̀run, ó sì jókòó lọ́wọ́ ọ̀tún Ọlọ́run.” Marku 16:19 (BYO). ↩︎
31“…kí ojú ọkàn yín lè mọ́lẹ̀; kí ẹ̀yin lè mọ ohun tí ìrètí ìpè rẹ̀ jẹ́,…” Efesu 1:18 (BYO); “La ojú mi kí èmi lè ríran rí ohun ìyanu tí ó wà nínú òfin rẹ.” Saamu 119:18 (BYO); “Eliṣa sì gbàdúrà, “Olúwa, la ojú rẹ̀ kí ó ba à lè ríran.”” 2 Ọba 6:17 (BYO). ↩︎
32“Ṣùgbọ́n Olùtùnú náà, Ẹ̀mí Mímọ́, ẹni tí Baba yóò rán ní orúkọ mi, òun ni yóò kọ́ yín ní ohun gbogbo, yóò sì rán yín létí ohun gbogbo tí mo ti sọ fún yín.” Johanu 14:26 (BYO). ↩︎
33“…Lidia…ọkàn ẹni tí Olúwa ṣí láti fetísí ohun tí a tí ẹnu Paulu sọ.” Ìṣe àwọn Aposteli 16:14 (BYO); “Fi àyà sí ẹ̀kọ́, àti etí rẹ sí ọ̀rọ̀-ìmọ̀.” Òwe 23:12 (BYO); “…kí ẹ sì fi ọkàn tútù gba ọ̀rọ̀ náà tí a gbìn, tí ó lè gba ọkàn yín là.” Jakọbu 1:21 (BYO). ↩︎
34“Ṣùgbọ́n nígbà tí òun, àní Ẹ̀mí òtítọ́ náà bá dé, yóò tọ́ yín sí ọ̀nà òtítọ́ gbogbo,…” Johanu 16:13 (BYO). ↩︎
35“Kò sí ẹnikẹ́ni tí ó lè wá sọ́dọ̀ mi, bí kò ṣe pé Baba tí ó rán mi fà á,…” Johanu 6:44 (BYO); “…Èmi ti nífẹ̀ẹ́ yín pẹ̀lú ìfẹ́ àìlópin; mo ti fi ìfẹ́ ńlá fà yín,” Jeremiah 31:3 (BYO); “Ẹ súnmọ́ Ọlọ́run, òun ó sì súnmọ́ yín.” Jakọbu 4:8 (BYO); “Láti ọjọ́ àwọn baba ńlá yín wá ni ẹ̀yin tilẹ̀ ti kọ ẹ̀yìn sí ìlànà mi, tí ẹ kò sì pa wọ́n mọ́. Ẹ padà wá sí ọ̀dọ̀ mi, Èmi yóò sì padà sí ọ̀dọ̀ yín,” ni Olúwa àwọn ọmọ-ogun wí.” Malaki 3:7 (BYO); “Nítorí náà sọ fún àwọn ènìyàn. Èyí ni ohun tí Olúwa àwọn ọmọ-ogun wí: ‘Ẹ padà sí ọ̀dọ̀ mi,’ báyìí ní Olúwa àwọn ọmọ-ogun wí, ‘èmi náà yóò sì padà sí ọ̀dọ̀ yín,’ ni Olúwa àwọn ọmọ-ogun wí.” Sekariah 1:3 (BYO). ↩︎
36“Sọ wọ́n di mímọ́ nínú òtítọ́, òtítọ́ ni ọ̀rọ̀ rẹ.” Johanu 17:17 (BYO); “…láti ìbẹ̀rẹ̀ ni Ọlọ́run ti yàn yín sí ìgbàlà nípa ìsọdimímọ́ ti Ẹ̀mí àti nípa gbígba òtítọ́ gbọ́.” 2 Tẹsalonika 2:13 (BYO). ↩︎
37“Èmi kò gbàdúrà pé, kí ìwọ kí ó mú wọn kúrò ní ayé, ṣùgbọ́n kí ìwọ kí ó pa wọ́n mọ́ kúrò nínú ibi.” Johanu 17:15 (BYO); “Mo sì rí angẹli kan ń ti ọ̀run sọ̀kalẹ̀ wá, ti òun ti kọ́kọ́rọ́ ọ̀gbun, àti ẹ̀wọ̀n ńlá kan ní ọwọ́ rẹ̀. O sì di dragoni náà mú, ejò àtijọ́ nì, tí í ṣe èṣù, àti Satani, ó sì dè é ní ẹgbẹ̀rún (1,000) ọdún.” Ìfihàn 20:1–2 (BYO); “…báwo ni ẹnikẹ́ni ṣe lè wọ ilé alágbára lọ kí ó sì kó ẹrù rẹ̀, bí kò ṣe pé ó kọ́kọ́ di alágbára náà?” Matiu 12:29 (BYO); “Ṣùgbọ́n olódodo ni Olúwa, ẹni tí yóò fi ẹsẹ̀ yín múlẹ̀, tí yóò sì pa yín mọ́ kúrò nínú ibi.” 2 Tẹsalonika 3:3 (BYO). ↩︎
38“Ti èṣù baba yin ni ẹ̀yin jẹ́, ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ baba yín ni ẹ sì ń fẹ́ ṣe. Apànìyàn ni òun jẹ́ láti àtètèkọ́ṣe, kò sì dúró nínú òtítọ́; nítorí tí kò sí òtítọ́ nínú rẹ̀. Nígbà tí ó bá ń ṣèké, nínú ohun tirẹ̀ ni ó ń sọ nítorí èké ni, àti baba èké.” Johanu 8:44 (BYO). ↩︎
39“ọ̀tá tí ó gbin àwọn èpò sáàrín alikama ni èṣù.…” Matiu 13:39 (BYO); “…èṣù ọ̀tá yín, bí i kìnnìún tí ń ké ramúramù, ó ń rìn káàkiri, ó ń wa ẹni tí yóò pajẹ.” 1 Peteru 5:8 (BYO); “Kíyèsi i, èmí fún yín ní àṣẹ láti tẹ ejò àti àkéekèe mọ́lẹ̀, àti lórí gbogbo agbára ọ̀tá,…” Luku 10:19 (BYO). ↩︎
40“…Ègbé ni fún ayé àti Òkun; nítorí èṣù sọ̀kalẹ̀ tọ̀ yín wá ní ìbínú ńlá, nítorí ó mọ̀ pé ìgbà kúkúrú sá ni òun ní.” Ìfihàn 12:12 (BYO); “Dragoni náà sì bínú gidigidi sí obìnrin náà, ó sì lọ bá àwọn irú-ọmọ rẹ̀ ìyókù jagun, tí wọ́n ń pa òfin Ọlọ́run mọ̀, tí wọn sì di ẹ̀rí Jesu mú,…” Ìfihàn 12:17 (BYO); “Apànìyàn ni òun jẹ́ láti àtètèkọ́ṣe,…” Johanu 8:44 (BYO). ↩︎
41“Nítorí náà, Ọlọ́run dá ènìyàn ní àwòrán ara rẹ̀, ní àwòrán Ọlọ́run ni ó dá a, akọ àti abo ni ó dá wọn.” Gẹnẹsisi 1:27 (BYO); “For God created man to be immortal, and made him to be an image of his own eternity. Nevertheless through envy of the devil came death into the world . . .” Ọgbọ́n Solomoni 2:23–24 (KJV) (ìwé Ọgbọ́n Solomoni kò sí nínú BYO). ↩︎
42“nígbà tí ẹnikẹ́ni bá gbọ́ ọ̀rọ̀ nípa ìjọba ọ̀run ṣùgbọ́n tí kò yé e, lẹ́yìn náà èṣù á wá, a sì gba èyí tí a fún sí ọkàn rẹ̀ kúrò.” Matiu 13:19 (BYO); “Nínú àwọn ẹni tí ọlọ́run ayé yìí ti sọ ọkàn àwọn aláìgbàgbọ́ dí afọ́jú,…” 2 Kọrinti 4:4 (BYO). ↩︎
43“Nínú ìbínú yín, ẹ máa ṣe ṣẹ̀, ẹ má ṣe jẹ́ kí oòrùn wọ̀ bá ìbínú yín, bẹ́ẹ̀ ni kí ẹ má ṣe fi ààyè ẹ̀gbẹ́ kan fún Èṣù.” Efesu 4:26–27 (BYO); “Nígbà tí wọn sì gbọ́ nǹkan wọ̀nyí ọkàn wọn gbọgbẹ́ dé inú, wọn sì payínkeke sí i.” (ní ìdáhùn sí ìwàásù Stefanu) Ìṣe àwọn Aposteli 7:54 (BYO); “Ǹjẹ́ mo ha di ọ̀tá yín nítorí mo sọ òtítọ́ fún yín bí?” Galatia 4:16 (BYO); “…jẹ́ kí olúkúlùkù ènìyàn kí ó máa yára láti gbọ́, kí ó lọ́ra láti fọhùn, kí ó si lọ́ra láti bínú; nítorí ìbínú ènìyàn kì í ṣiṣẹ́ òdodo irú èyí tí Ọlọ́run ń fẹ́.” Jakọbu 1:19–20 (BYO). ↩︎
44“Nítorí àyà àwọn ènìyàn yìí sébọ́ etí wọn sì wúwo láti gbọ́ ojú wọn ni wọ́n sì dì…” Matiu 13:15 (BYO); “Ṣùgbọ́n ẹ máa gba ara yín ní ìyànjú ní ojoojúmọ́, níwọ̀n ìgbà tí a bá ń pè ní “Òní,” kí a má ba à sé ọkàn ẹnikẹ́ni nínú yín le nípa ẹ̀tàn ẹ̀ṣẹ̀.” Heberu 3:13 (BYO); “Ẹ̀yin ọlọ́rùn líle àti aláìkọlà àyà àti etí! Bí àwọn baba yín gẹ́lẹ́ ni ẹ̀yin rí. Nígbà gbogbo ni ẹ̀yin máa ń dènà Ẹ̀mí Mímọ́!” Ìṣe àwọn Aposteli 7:51 (BYO). ↩︎
45“…tí wọ́n gbọ́ ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, lójúkan náà èṣù wá ó sì mú kí wọn gbàgbé ohun tí wọ́n ti gbọ́.” Marku 4:15 (BYO); “…tí òun kò sì jẹ́ olùgbọ́ tí ń gbàgbé bí kò ṣe olùṣe rẹ̀, òun yóò jẹ́ alábùkún nínú iṣẹ́ rẹ̀.” Jakọbu 1:25 (BYO); “…kí a má ba à gbá wa lọ kúrò nínú wọn nígbà kan.” Heberu 2:1 (BYO). ↩︎
46“…ṣùgbọ́n àwọn àníyàn ayé yìí, ìtànjẹ, ọrọ̀ sì fún ọ̀rọ̀ náà pa, ọ̀rọ̀ náà kò so èso nínú rẹ̀.” Matiu 13:22 (BYO); “Ẹ̀yin ń fi òfin àtọwọ́dọ́wọ́ tiyín tí ẹ fi lélẹ̀, sọ ọ̀rọ̀ Ọlọ́run di asán…” Marku 7:13 (BYO). ↩︎
47“Nítorí pé kì í ṣe ẹ̀jẹ̀ àti ẹran-ara ní àwa ń bá jìjàkadì, ṣùgbọ́n àwọn ìjòyè, àwọn ọlọ́lá, àwọn aláṣẹ ìbí òkùnkùn ayé yìí, àti àwọn ẹ̀mí búburú ní ojú ọ̀run.” Efesu 6:12 (BYO); “Nítorí pé, bí àwa tilẹ̀ n gbé nínú ayé, ṣùgbọ́n àwa kò jagun nípa ti ara. Nítorí ohun ìjà wa kì í ṣe ti ara, ṣùgbọ́n ó lágbára nínú Ọlọ́run láti wó ibi gíga palẹ̀. Àwa ń sọ gbogbo èrò…kalẹ̀, àwa sì ń di gbogbo èrò ní ìgbèkùn wá sí ìtẹríba fún Kristi.” 2 Kọrinti 10:3–5 (BYO); “Kí ẹ sì mú àṣíborí ìgbàlà, àti idà ẹ̀mí, tí í ṣe ọ̀rọ̀ Ọlọ́run.” Efesu 6:17 (BYO). ↩︎
48“Ẹni ìbùkún ni ẹni tí ń kà, àti àwọn tí ó ń gbọ́ ọ̀rọ̀ ìsọtẹ́lẹ̀ yìí, tí ó sì ń pa nǹkan wọ̀n-ọn-nì tí a kọ sínú rẹ̀ mọ́,…” Ìfihàn 1:3 (BYO); “ ‘ “Kí Olúwa bùkún un yín, kí ó sì pa yín mọ́. Kí Olúwa kí o mú ojú rẹ̀ kí ó mọ́lẹ̀ sí i yín lára. Kí ó sì ṣàánú fún un yín. Kí Olúwa bojú wò yín, kí ó sì fún un yín ní àlàáfíà.” ’” Numeri 6:24–26 (BYO). ↩︎
49“Ǹjẹ́, jẹ́ kí ó wù ọ́ láti bùkún ìdílé ìránṣẹ́ rẹ, kí ó wà títí láé níwájú rẹ,…” 2 Samuẹli 7:29 (BYO) (Dafidi, tí ó ń gbàdúrà fún ìbùkún lórí ilé ẹ̀mí rẹ̀, àpẹẹrẹ tààrà fún àdúrà yìí); “Gbá Jesu Kristi Olúwa gbọ́, a ó sì gbà ọ́ là, ìwọ àti àwọn ará ilé rẹ pẹ̀lú.” Ìṣe àwọn Aposteli 16:31 (BYO). ↩︎
50“Ìwọ kò ha ti ṣọgbà yìí ká, àti yí ilé rẹ̀ àti yí ohun tí ó ní ká, ní ìhà gbogbo?…” Jobu 1:10 (BYO) (ọ̀rọ̀ Satani tí a kọ sílẹ̀, èyí tí ó jẹ́rìí sí i pé ààbò Ọlọ́run ń ṣiṣẹ́ bí ọgbà yí olódodo àti ilé wọn ká [èyí tí àyẹ̀wò fínnífínní ìwé Jobu fìdí rẹ̀ múlẹ̀, tí ó sì kọjá ààlà ìtọ́kasí yìí níhìn-ín]. Mo ti pe èyí ní “Gbígbàdúrà Ọgbà Ààbò” nígbà tí mo bá ń bá àwọn olóòtítọ́ Kristiani tí mo ti ṣe iṣẹ́ ìránṣẹ́ láàrín wọn lò.); “Simoni, Simoni, wò ó, Satani fẹ́ láti gbà ọ́, kí ó lè kù ọ́ bí alikama. Ṣùgbọ́n mo ti gbàdúrà fún ọ, kí ìgbàgbọ́ rẹ má ṣe yẹ̀;…” Luku 22:31–32 (BYO); “…lẹ́yìn náà nígbà ti wàhálà tàbí inúnibíni bá dìde nítorí ọ̀rọ̀ náà, lójúkan náà, wọ́n á kọsẹ̀.” Marku 4:17 (BYO) (ẹsẹ yìí fi hàn pé Satani àti ogun rẹ̀ tí ó ti yapa lè gbẹ̀san, wọ́n sì máa ń gbẹ̀san nígbà mìíràn, lára ẹni tí ó gbọ́ tàbí tí ó ka Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run nítorí pé ó gba Ọ̀rọ̀ náà. Àdúrà yìí béèrè pé kí Ọlọ́run má ṣe jẹ́ kí èyí ṣẹlẹ̀ nínú ẹ̀kọ́ yìí); “Búburú kan ki yóò ṣubú lù ọ́, Bẹ́ẹ̀ ni ààrùnkárùn kì yóò súnmọ́ ilé rẹ.” Saamu 91:10 (BYO) (… nítorí Ọgbà Ààbò tí a béèrè fún nínú àdúrà, tí Ọlọ́run gbọ́, tí ó sì dáhùn). ↩︎
51“Ọkàn mi wí pé, “Wá ojú u rẹ̀!” Ojú rẹ, Olúwa, ni ti èmí ń wá.” Saamu 27:8 (BYO) (àṣẹ tààrà láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run fún wa láti wá ojú rẹ̀, tí a jẹ́wọ́ rẹ̀ níhìn-ín); “tí àwọn ènìyàn, tí a fi orúkọ mi pè, tí wọ́n bá rẹ ara wọn sílẹ̀, tí wọ́n sì gbàdúrà, tí wọ́n sì rí ojú mi, tí wọ́n sì yí kúrò nínú ọ̀nà búburú wọn, nígbà náà, èmi yóò gbọ́ láti ọ̀run,…” 2 Kronika 7:14 (BYO). ↩︎
52“Ẹ̀jẹ̀ ni yóò jẹ́ àmì fún un yín ní àwọn ilé tí ẹ̀yin wà, nígbà tí èmi bá rí ẹ̀jẹ̀ náà, Èmi yóò ré e yín kọjá. Ààrùn kan kì yóò kàn yín…” Eksodu 12:13 (BYO); “…Nítorí à ti fi ìrékọjá wa, àní Kristi ni a ti pa láti fi ṣe ẹbọ fún ẹ̀ṣẹ̀ wa.” 1 Kọrinti 5:7 (BYO); “Wọ́n sì ti ṣẹ́gun rẹ̀ nítorí ẹ̀jẹ̀ ọ̀dọ́-àgùntàn náà, àti nítorí ọ̀rọ̀ ẹ̀rí wọn,…” Ìfihàn 12:11 (BYO); “…nípa ìsọdimímọ́ Ẹ̀mí, sí ìgbọ́ràn àti ìbùwọ́n ẹ̀jẹ̀ Jesu Kristi:…” 1 Peteru 1:2 (BYO). ↩︎
53“Ẹ̀yin pẹ̀lú, bí òkúta ààyè, ni a kọ́ ní ilé ẹ̀mí, àlùfáà mímọ́, láti máa rú ẹbọ ẹ̀mí, tí i ṣe ìtẹ́wọ́gbà lọ́dọ̀ Ọlọ́run nípa Jesu Kristi.” 1 Peteru 2:5 (BYO); “Bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ ni ó sì fi ẹ̀jẹ̀ wọ́n àgọ́, àti gbogbo ohun èlò ìsìn. Ó sì fẹ́rẹ̀ jẹ́ ohun gbogbo ni a fi ẹ̀jẹ̀ wẹ̀nù gẹ́gẹ́ bí òfin;…” Heberu 9:21–22 (BYO) (níhìn-ín, a fi ẹ̀jẹ̀ wọ́n àwọn ohun tí a ń lò nínú iṣẹ́ ìsìn, àti pé, dájúdájú, kíkọ́ni ní Ọ̀rọ̀ náà jẹ́ ohun èlò pàtàkì). ↩︎
54“Kí Ọlọ́run kí ó dìde, kí àwọn ọ̀tá rẹ̀ kí ó fọ́nká; kí àwọn ọ̀tá rẹ̀ kí ó sá níwájú rẹ̀.” Saamu 68:1 (BYO); “Dìde, dìde! Kí o sì wọ ara rẹ ní agbára ìwọ apá Olúwa; dìde gẹ́gẹ́ bí i ti ọjọ́ ìgbà n nì,…” Isaiah 51:9 (BYO); “Gbígbéga ni ọ́ Olúwa, nínú agbára rẹ; a ó kọrin, a ó yín agbára a rẹ̀.” Saamu 21:13 (BYO); “àti aláìlẹ́gbẹ́ títóbi agbára rẹ̀ fún àwa tí a gbàgbọ́. Gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ agbára rẹ̀,” Efesu 1:19 (BYO). ↩︎
55“Wo asà wa, Ọlọ́run; fi ojú àánú wò àwọn ẹni àmì òróró rẹ.” Saamu 84:9 (BYO); “Má ṣe fọwọ́ kan ẹni àmì òróró mi; má sì ṣe wòlíì mi níbi.” Saamu 105:15 (BYO); “Olúwa ni agbára àwọn ènìyàn rẹ̀ òun ni odi ìgbàlà àwọn ẹni àmì òróró rẹ̀.” Saamu 28:8 (BYO); “Ṣùgbọ́n ẹ̀yin ní ìfòróróyàn láti ọ̀dọ̀ Ẹ̀mí Mímọ́ wá, gbogbo yín sì mọ òtítọ́.” 1 Johanu 2:20 (BYO) (a ti fi òróró yan gbogbo onígbàgbọ́). ↩︎
56“Gbogbo ìwé mímọ́ ni ó ní ìmísí Ọlọ́run tí ó sì ní èrè fún ẹ̀kọ́, fún ìbániwí, fún ìtọ́ni, fún ìkọ́ni tí ó wà nínú òdodo. Kí ènìyàn Ọlọ́run lè pé, tí a ti múra sílẹ̀ pátápátá fun iṣẹ́ rere gbogbo.” 2 Timotiu 3:16–17 (BYO); “Nítorí náà ó sì ti fi àwọn kan fún ni bí aposteli; àti àwọn mìíràn bí i wòlíì; àti àwọn mìíràn bí efangelisti, àti àwọn mìíràn bí olùṣọ́-àgùntàn àti olùkọ́ni. Fún àṣepé àwọn ènìyàn mímọ́ fun iṣẹ́ ìránṣẹ́, fún ìmúdàgbà ara Kristi.” Efesu 4:11–12 (BYO); “Kí ó mú yín pé nínú iṣẹ́ rere gbogbo láti ṣe ìfẹ́ rẹ̀, kí ó máa ṣiṣẹ́ ohun tí i ṣe ìtẹ́wọ́gbà níwájú rẹ̀ nínú yín nípasẹ̀ Jesu Kristi;…” Heberu 13:21 (BYO). ↩︎
57“…kí a lè máa lo ayé wa ní àlàáfíà àti ìdákẹ́ jẹ́ẹ́ pẹ̀lú nínú gbogbo ìwà-bí-Ọlọ́run àti ìwà mímọ́. Nítorí èyí dára, ó sì ṣe ìtẹ́wọ́gbà níwájú Ọlọ́run Olùgbàlà wa;” 1 Timotiu 2:2–3 (BYO); “Nítorí náà mo fi ìyọ́nú Ọlọ́run bẹ̀ yín ará, kí ẹ̀yin kí ó fi ara yín fún Ọlọ́run ní ẹbọ ààyè mímọ́, ìtẹ́wọ́gbà, èyí ni iṣẹ́ ìsìn yín tí ó tọ̀nà. Kí ẹ má sì da ara yín pọ̀ mọ́ ayé yìí; ṣùgbọ́n kí ẹ paradà láti di tuntun ní èrò inú yín, kí ẹ̀yin kí ó lè rí ìdí ìfẹ́ Ọlọ́run, tí ó dára, tí ó sì ṣe ìtẹ́wọ́gbà, ti ó sì pé.” Romu 12:1–2 (BYO); “…kí a sì máa wà ní àìrékọjá, ní òdodo àti ní ìwà-bí-Ọlọ́run ní ayé ìsinsin yìí,” Titu 2:12 (BYO). ↩︎
58“Ṣùgbọ́n gbogbo wa ń wo ògo Olúwa láìsí ìbòjú bí ẹni pé nínú àwòjìji, a sì ń pa wa dà sí àwòrán kan náà láti ògo dé ògo, àní bí láti ọ̀dọ̀ Olúwa tí í ṣe Ẹ̀mí.” 2 Kọrinti 3:18 (BYO); “Ṣùgbọ́n ká a máa sọ òtítọ́ ní ìfẹ́, kí a lè máa dàgbàsókè nínú rẹ̀ ní ohun gbogbo ẹni tí i ṣe orí, àní Kristi.” Efesu 4:15 (BYO); “Ṣùgbọ́n ẹ máa dàgbà nínú oore-ọ̀fẹ́ àti nínú ìmọ̀ Olúwa àti Olùgbàlà wa Jesu Kristi.…” 2 Peteru 3:18 (BYO); “Ipa ọ̀nà olódodo dàbí àṣẹ̀ṣẹ̀yọ oòrùn tí ń tànmọ́lẹ̀ sí i títí ọjọ́ fi kanrí” Òwe 4:18 (BYO). ↩︎
59“…bí ọkùnrin ti òde wa bá ń parun, síbẹ̀ ọkùnrin tí inú wa ń di tuntun lójoojúmọ́.” 2 Kọrinti 4:16 (BYO). ↩︎
60“ẹni tí ó gbé ọ̀rọ̀ àwọn ìránṣẹ́ rẹ̀ jáde tí ó sì mú àsọtẹ́lẹ̀ àwọn ìránṣẹ́ rẹ wá sí ìmúṣẹ,…” Isaiah 44:26 (BYO) (a béèrè pé kí Ọlọ́run fìdí ọ̀rọ̀ tí ìránṣẹ́ rẹ̀ sọ múlẹ̀, kí ó sì mú un ṣẹ); “Lóòótọ́ ni mo wí fún yín, ohunkóhun tí ẹ̀yin bá dè ní ayé, ni a dè ní ọ̀run.…“Mo tún sọ èyí fún yín, bí ẹ̀yin méjì bá fi ohùn ṣọ̀kan ní ayé yìí, nípa ohunkóhun tí ẹ béèrè, Baba mi ti ń bẹ ní ọ̀run yóò sì ṣe é fún yín.” Matiu 18:18–19 (BYO); “Àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ sì jáde lọ. Wọ́n ń wàásù káàkiri. Ọlọ́run sì wà pẹ̀lú wọn, ó sì ń fi ìdí ọ̀rọ̀ rẹ̀ múlẹ̀ nípa àwọn àmì tí ó tẹ̀lé e.” Marku 16:20 (BYO). ↩︎
61“Paulu, ìránṣẹ́ Jesu Kristi, ẹni tí a ti pè láti jẹ́ aposteli, tí a sì ti yà sọ́tọ̀ láti wàásù ìyìnrere Ọlọ́run,” Romu 1:1 (BYO); “Nítorí àwa kò wàásù àwa tìkára wa, bí kò ṣe Kristi Jesu Olúwa; àwa tìkára wa sì jẹ́ ẹrú yín nítorí Jesu.” 2 Kọrinti 4:5 (BYO); “Èmi yóò fún ní àwọn kọ́kọ́rọ́ ìjọba Ọ̀run; ohun tí ìwọ bá dè ní ayé, òun ni a ó dè ní ọ̀run.…” Matiu 16:19 (BYO). ↩︎
62“Nítorí náà, ẹ tẹríba fún Ọlọ́run. Ẹ kọ ojú ìjà sí èṣù, òun ó sì sá kúrò lọ́dọ̀ yín.” Jakọbu 4:7 (BYO); “Àwọn márùn-ún péré nínú yín yóò máa ṣẹ́gun ọgọ́rùn-ún ènìyàn, àwọn ọgọ́rùn-ún yóò sì máa ṣẹ́gun ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá (10,000), àwọn ọ̀tá yín yóò tipa idà kú níwájú yín.” Lefitiku 26:8 (BYO); “Olúwa yóò gbà fún ọ pé gbogbo ọ̀tá tí ó dìde sí ọ yóò bì ṣubú níwájú rẹ. Wọn yóò tọ̀ ọ́ wá ní ọ̀nà kan ṣùgbọ́n wọn yóò sá fún ọ ní ọ̀nà méje.” Deuteronomi 28:7 (BYO); “Kí Ọlọ́run kí ó dìde, kí àwọn ọ̀tá rẹ̀ kí ó fọ́nká; kí àwọn ọ̀tá rẹ̀ kí ó sá níwájú rẹ̀.” Saamu 68:1 (BYO). ↩︎
63“Ìwọ gbàgbọ́ pé Ọlọ́run kan ní ó ń bẹ; ó dára! Àwọn ẹ̀mí èṣù pẹ̀lú gbàgbọ́ bẹ́ẹ̀, wọ́n sì wárìrì.” Jakọbu 2:19 (BYO); “Ìbẹ̀rù bojo yóò ṣubú lù wọ́n, nítorí nína títóbi apá rẹ̀ wọn yóò dúró jẹ́ẹ́ láì mira bí i òkúta,…” Eksodu 15:16 (BYO); “…Ìwọ ha wá láti dá wa lóró ṣáájú ọjọ́ tí a yàn náà?” Matiu 8:29 (BYO) (Èyí jẹ́ àpẹẹrẹ ìbẹ̀rù Olúwa nínú ọ̀tá, tí a kọ sílẹ̀ kí àwọn olóòtítọ́ nínú Kristi lè gba agbára rẹ̀ gbọ́ pẹ̀lú). ↩︎
64“Ìwọ kò ha ti ṣọgbà yìí ká, àti yí ilé rẹ̀ àti yí ohun tí ó ní ká, ní ìhà gbogbo?…” Jobu 1:10 (BYO) (Satani ń bá Ọlọ́run sọ̀rọ̀, ó sì ń jẹ́wọ́ pé Ọlọ́run ti dí òun lọ́wọ́ láti fọwọ́ kan ohunkóhun tí ó ní í ṣe pẹ̀lú Jobu lọ́nàkọnà, tó bẹ́ẹ̀ tí ó dàbí ẹni pé a fi ọgbà ààbò, ti iná mímọ́, yí Jobu àti ohun gbogbo tí ó ní í ṣe pẹ̀lú rẹ̀ ká) (“ọgbà” ni ọ̀rọ̀ gan-an tí ìwé mímọ́ kọ sílẹ̀ pé Satani fúnra rẹ̀ lò láti ṣàpèjúwe ààbò àtọ̀runwá Ọlọ́run); “Olúwa wí pé: Èmi ó sì jẹ́ odi iná fún un yíká, èmi ó sì jẹ́ ògo láàrín rẹ̀.’” Sekariah 2:5 (BYO); “Angẹli Olúwa yí àwọn tí ó bẹ̀rù rẹ̀ ká ó sì gbà wọ́n.” Saamu 34:7 (BYO); “Nítorí yóò fi àṣẹ fún àwọn angẹli nípa tìrẹ láti pa ọ́ mọ́ ní gbogbo ọ̀nà rẹ;” Saamu 91:11 (BYO). ↩︎
65“Ẹ lọ sí ẹnu-ọ̀nà rẹ̀ pẹ̀lú ọpẹ́ àti sí àgbàlá rẹ̀ pẹ̀lú ìyìn; ẹ fi ọpẹ́ àti ìyìn fún orúkọ rẹ̀.” Saamu 100:4 (BYO); “Ẹ má ṣe ṣe àníyàn ohunkóhun; ṣùgbọ́n nínú ohun gbogbo, nípa àdúrà àti ẹ̀bẹ̀ pẹ̀lú ìdúpẹ́, ẹ máa fi ìbéèrè yín hàn fún Ọlọ́run.” Filipi 4:6 (BYO). ↩︎
66“Èmi kò ní fi yín sílẹ̀ láìní Olùtùnú, kí ẹ ma dàbí ọmọ tí kò ní òbí. Rárá o! Mo tún ń tọ̀ yín bọ̀.” Johanu 14:18 (BYO); “Ẹ gbé gbogbo ìhámọ́ra Ọlọ́run wọ̀, kí ẹ̀yin lè kọ ojú ìjà sí àrékérekè èṣù.” Efesu 6:11 (BYO); “Nítorí ohun ìjà wa kì í ṣe ti ara, ṣùgbọ́n ó lágbára nínú Ọlọ́run láti wó ibi gíga palẹ̀.” 2 Kọrinti 10:4 (BYO). ↩︎
67“Kí ẹ sì mú àṣíborí ìgbàlà, àti idà ẹ̀mí, tí í ṣe ọ̀rọ̀ Ọlọ́run.” Efesu 6:17 (BYO). ↩︎
68“Nítorí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run yè, ó sì ní agbára, ó sì mu ju idàkídà olójú méjì lọ, ó sì ń gún ni, àní títí dé pínpín ọkàn àti ẹ̀mí ní yà, àti ní oríkèé àti ọ̀rá inú egungun, òun sì ni olùmọ̀ èrò inú àti ète ọkàn.” Heberu 4:12 (BYO). ↩︎
69“Níwọ̀n ìgbà tí Ọlọ́run ti fi Ọmọ rẹ̀ fún wa, ǹjẹ́ ó ha tún le ṣòro fún un láti fún wa ní ohunkóhun bí?” Romu 8:32 (BYO); “Nítorí Ọlọ́run fẹ́ aráyé tó bẹ́ẹ̀ gẹ́ẹ́, tí ó fi ọmọ rẹ̀ kan ṣoṣo fún ni, kí ẹnikẹ́ni tí ó bá gbà á gbọ́, má bà á ṣègbé, ṣùgbọ́n kí ó lè ní ìyè àìnípẹ̀kun.” Johanu 3:16 (BYO). ↩︎
70“Ṣùgbọ́n ọpẹ́ ní fún Ọlọ́run ẹni tí ó fì ìṣẹ́gun fún wá nípa Olúwa wá Jesu Kristi!” 1 Kọrinti 15:57 (BYO); “Ṣùgbọ́n nínú gbogbo nǹkan wọ̀nyí, àwa ju ẹni tí ó ṣẹ́gun lọ nípasẹ̀ Kristi ẹni tí ó fẹ́ wa.” Romu 8:37 (BYO); “nítorí olúkúlùkù ẹni tí a bí nípa tí Ọlọ́run, ó ṣẹ́gun ayé. Èyí sì ni ìṣẹ́gun tí ó ṣẹ́gun ayé, àní ìgbàgbọ́ wa.” 1 Johanu 5:4 (BYO). ↩︎
71“Ó sì ti gba agbára kúrò lọ́wọ́ àwọn ìjọba ẹ̀mí búburú àti àwọn alágbára gbogbo, ó sì ti dójútì wọn ní gbangba, bí ó ti ń yọ̀ fún ìṣẹ́gun lórí wọn.” Kolose 2:15 (BYO). ↩︎
72“Nítorí pé kì í ṣe ẹ̀jẹ̀ àti ẹran-ara ní àwa ń bá jìjàkadì, ṣùgbọ́n àwọn ìjòyè, àwọn ọlọ́lá, àwọn aláṣẹ ìbí òkùnkùn ayé yìí, àti àwọn ẹ̀mí búburú ní ojú ọ̀run.” Efesu 6:12 (BYO); “Nínú àwọn ẹni tí ọlọ́run ayé yìí ti sọ ọkàn àwọn aláìgbàgbọ́ dí afọ́jú,…” 2 Kọrinti 4:4 (BYO). ↩︎
73“Ṣùgbọ́n a sá a lọ́gbẹ́ nítorí àìṣedéédéé wa a pa á lára nítorí àìṣòdodo wa; ìjìyà tí ó mú àlàáfíà wá fún wa wà lórí i rẹ̀, àti nípa ọgbẹ́ rẹ̀ ni a fi mú wa láradá.” Isaiah 53:5 (BYO); “Nínú rẹ̀ ni àwa rí ìràpadà gba nípa ẹ̀jẹ̀ rẹ̀ àti ìdáríjì àwọn ẹ̀ṣẹ̀ wa, ní ìbámu pẹ̀lú ọrọ̀ oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run” Efesu 1:7 (BYO). ↩︎
74“Ǹjẹ́, nígbà tí àwa wà ní ọ̀tá, a mú wa, ba Ọlọ́run làjà nípa ikú Ọmọ rẹ̀, mélòó mélòó, nígbà tí a là wá ní ìjà tan, ni a ó gbà wá là nípa ìyè rẹ̀.” Romu 5:10 (BYO); “Àti nípasẹ̀ rẹ̀ láti bá ohun gbogbo làjà…nípa mímú àlàáfíà wá nípasẹ̀ ẹ̀jẹ̀ rẹ̀, tí a ta sílẹ̀ lórí igi àgbélébùú.” Kolose 1:20 (BYO). ↩︎
75“Ìbùkún ni fún ọkùnrin tí ó fi ọkàn rán ìdánwò; nítorí nígbà tí ó bá yege, yóò gba adé ìyè, tí Olúwa ti ṣèlérí fún àwọn tí ó fẹ́ ẹ.” Jakọbu 1:12 (BYO); “…ìwọ ṣa ṣe olóòtítọ́ dé ojú ikú, èmi ó sì fi adé ìyè fún ọ.” Ìfihàn 2:10 (BYO). ↩︎
76“Ṣùgbọ́n nígbà tí òun, àní Ẹ̀mí òtítọ́ náà bá dé, yóò tọ́ yín sí ọ̀nà òtítọ́ gbogbo,…” Johanu 16:13 (BYO). ↩︎
77“Gbogbo yín jẹ́ ara Kristi, ẹnìkọ̀ọ̀kan yín sì jẹ́ ẹ̀yà ara ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ nínú ara Kristi.” 1 Kọrinti 12:27 (BYO); “Ọlọ́run sì ti fi ohun gbogbo sábẹ́ ẹsẹ̀ rẹ̀, ó sì fi í ṣe orí lórí ohun gbogbo fún ìjọ, èyí tí i ṣe ara rẹ̀, ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ẹni tí ó kún ohun gbogbo ní gbogbo ọ̀nà.” Efesu 1:22–23 (BYO). ↩︎
78“Èmi wí fún ọ, ìwọ ni Peteru àti pé orí àpáta yìí ni èmi yóò kọ́ ìjọ mi lé, àti ẹnu-ọ̀nà ipò òkú kì yóò lè borí rẹ̀.” Matiu 16:18 (BYO). ↩︎
79“Baba, mo dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ nítorí tí ìwọ gbọ́ tèmi.” Johanu 11:41 (BYO) (Kristi ń dúpẹ́ kí a tó jí Lasaru dìde); “Èyí sì ni ìgboyà tí àwa ní níwájú rẹ̀, pé bí àwa bá béèrè ohunkóhun gẹ́gẹ́ bí ìfẹ́ rẹ̀, ó ń gbọ́ tí wa. Bí àwa bá sì mọ̀ pé ó ń gbọ́ tí wa, ohunkóhun tí àwa bá béèrè, àwa mọ̀ pé àwa rí ìbéèrè tí àwa ti béèrè lọ́dọ̀ rẹ̀ gbà.” 1 Johanu 5:14–15 (BYO). ↩︎
80“Torí náà, mo wí fún yín ohunkóhun tí ẹ bá béèrè fún nínú àdúrà, ẹ ní ìgbàgbọ́ pé, ó tí tẹ̀ yín lọ́wọ́, yóò sì jẹ́ tiyín.” Marku 11:24 (BYO); “Ṣùgbọ́n láìsí ìgbàgbọ́ kò ṣe é ṣe láti wù ú; nítorí ẹni tí ó bá ń tọ Ọlọ́run wá kò lè ṣàì gbàgbọ́ pé ó ń bẹ, àti pé òun ní olùṣẹ̀san fún àwọn tí o fi ara balẹ̀ wá a.” Heberu 11:6 (BYO). ↩︎
81“…ohunkóhun tí ẹ̀yin bá béèrè lọ́wọ́ Baba ní orúkọ mi, òhun ó fi fún yín. Títí di ìsinsin yìí ẹ kò tí ì béèrè ohunkóhun ní orúkọ mi, ẹ béèrè, ẹ ó sì rí gbà, kí ayọ̀ yín kí ó lè kún.” Johanu 16:23–24 (BYO); “Ohunkóhun tí ẹ̀yin bá sì ń ṣe ní ọ̀rọ̀ tàbí ní ìṣe, ẹ máa ṣe gbogbo wọn ní orúkọ Jesu Olúwa, ẹ máa fi ọpẹ́ fún Ọlọ́run Baba nípasẹ̀ rẹ̀.” Kolose 3:17 (BYO). ↩︎
82“Ṣùgbọ́n ẹ máa dàgbà nínú oore-ọ̀fẹ́ àti nínú ìmọ̀ Olúwa àti Olùgbàlà wa Jesu Kristi. Ẹni tí ògo wà fún nísinsin yìí àti títí láé! Àmín.” 2 Peteru 3:18 (BYO). ↩︎
83“Nítorí tí gbogbo ìlérí Ọlọ́run dí bẹ́ẹ̀ ni nínú Kristi. Nítorí ìdí èyí ní a ṣe ń wí pé “Àmín” nípasẹ̀ rẹ̀ sí ògo Ọlọ́run.” 2 Kọrinti 1:20 (BYO). ↩︎
Gbogbo ẹsẹ Ìwé Mímọ́ ní èdè Yorùbá tí a fà yọ ní ojú ìwé yìí ni a mú láìyí ohunkóhun padà láti inú Biblica® ní oore ọ̀fẹ́ láti lo Bíbélì Mímọ́ ní Èdè Yorùbá Òde-Òní™. Orísun: ebible.org/yor. Àmì mẹ́ta (…) ń fi ibi tí a ti fo apá kan sílẹ̀ hàn.
Biblica® ní oore ọ̀fẹ́ láti lo Bíbélì Mímọ́ ní Èdè Yorùbá Òde-Òní™ Ẹ̀tọ́ àdàkọ © 2009, 2017 Biblica, Inc. Biblica® Open Yoruba Contemporary Bible™ Copyright © 2009, 2017 by Biblica, Inc. “Biblica” ni àmì ìdámọ̀ tí Biblica, Inc. fi sílẹ̀ ní United States Patent àti ní ilé iṣẹ́ tí wọ́n ti ń fúnni ní àmì ìdámọ̀. Gba àṣẹ kí o tó lòó. “Biblica” is a trademark registered in the United States Patent and Trademark Office by Biblica, Inc. Used with permission.
A ṣe àgbékalẹ̀ iṣẹ́ yìí lábẹ́ àkóso ti Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License (CC BY-SA). Láti rí ẹ̀dà ìwẹ́ àṣẹ, lọ sí http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 tàbí kí o kọ lẹ́tà ránṣẹ́ sí Creative Commons, PO Box 1866, Mountain View, CA 94042, USA. This work is made available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License (CC BY-SA). To view a copy of this license, visit http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 or send a letter to Creative Commons, PO Box 1866, Mountain View, CA 94042, USA.