Οι δέκα βασιλείες

Σημειώσεις

Η Αγία Γραφή παρατίθεται στο πρωτότυπο ελληνικό κείμενο: η Παλαιά Διαθήκη από τους Εβδομήκοντα (Ο΄) και η Καινή Διαθήκη από την Πατριαρχική Έκδοση. ANF = Ante-Nicene Fathers· NPNF2 = Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series.

1Οι δέκα βασιλείες εκτίθενται στα ακόλουθα χωρία της Αγίας Γραφής και στους Πατέρες της Εκκλησίας, οι οποίοι τα ανέγνωσαν ως διαίρεση του κόσμου μεταξύ δέκα βασιλέων κατά τις έσχατες ημέρες.Αγία ΓραφήΔαν. 2:40–44 (Ο΄) «καὶ βασιλεία τετάρτη ἰσχυρὰ ὡς ὁ σίδηρος, ὥσπερ ὁ σίδηρος ὁ δαμάζων πάντα, καὶ ὡς ὁ σίδηρος πᾶν δένδρον ἐκκόπτων· καὶ σεισθήσεται πᾶσα ἡ γῆ. καὶ ὡς ἑώρακας τοὺς πόδας αὐτῆς καὶ τοὺς δακτύλους μέρος μέν τι ὀστράκου κεραμικοῦ, μέρος δέ τι σιδήρου, βασιλεία ἄλλη διμερὴς ἔσται ἐν αὐτῇ, καθάπερ εἶδες τὸν σίδηρον ἀναμεμιγμένον ἅμα τῷ πηλίνῳ ὀστράκῳ. καὶ οἱ δάκτυλοι τῶν ποδῶν μέρος μέν τι σιδηροῦν, μέρος δέ τι ὀστράκινον· μέρος δέ τι τῆς βασιλείας ἔσται ἰσχυρόν, καὶ μέρος τι ἔσται συντετριμμένον. καὶ ὡς εἶδες τὸν σίδηρον ἀναμεμιγμένον ἅμα τῷ πηλίνῳ ὀστράκῳ, καὶ συμμιγεῖς ἔσονται εἰς γένεσιν ἀνθρώπων· οὐκ ἔσονται δὲ ὁμονοοῦντες οὔτε εὐνοοῦντες ἀλλήλοις, ὥσπερ οὐδὲ ὁ σίδηρος δύναται συγκραθῆναι τῷ ὀστράκῳ. καὶ ἐν τοῖς χρόνοις τῶν βασιλέων τούτων στήσει ὁ θεὸς τοῦ οὐρανοῦ βασιλείαν ἄλλην, ἥτις ἔσται εἰς τοὺς αἰῶνας καὶ οὐ φθαρήσεται· καὶ αὕτη ἡ βασιλεία ἄλλο ἔθνος οὐ μὴ ἐάσῃ, πατάξει δὲ καὶ ἀφανίσει τὰς βασιλείας ταύτας, καὶ αὐτὴ στήσεται εἰς τὸν αἰῶνα·»Δαν. 7:7–8 (Ο΄) «μετὰ δὲ ταῦτα ἐθεώρουν ἐν ὁράματι τῆς νυκτὸς θηρίον τέταρτον φοβερόν, καὶ ὁ φόβος αὐτοῦ ὑπερφέρων ἰσχύι, ἔχον ὀδόντας σιδηροῦς μεγάλους, ἐσθίον καὶ κοπανίζον, κύκλῳ τοῖς ποσὶ καταπατοῦν, διαφόρως χρώμενον παρὰ πάντα τὰ πρὸ αὐτοῦ θηρία· εἶχε δὲ κέρατα δέκα, καὶ βουλαὶ πολλαὶ ἐν τοῖς κέρασιν αὐτοῦ. καὶ ἰδοὺ ἄλλο ἓν κέρας ἀνεφύη ἀνὰ μέσον αὐτῶν μικρὸν ἐν τοῖς κέρασιν αὐτοῦ, καὶ τρία τῶν κεράτων τῶν πρώτων ἐξηράνθησαν δι᾽ αὐτοῦ· καὶ ἰδοὺ ὀφθαλμοὶ ὥσπερ ὀφθαλμοὶ ἀνθρώπινοι ἐν τῷ κέρατι τούτῳ καὶ στόμα λαλοῦν μεγάλα, καὶ ἐποίει πόλεμον πρὸς τοὺς ἁγίους.»Δαν. 7:19–27 (Ο΄) «τότε ἤθελον ἐξακριβάσασθαι περὶ τοῦ θηρίου τοῦ τετάρτου τοῦ διαφθείροντος πάντα καὶ ὑπερφόβου· καὶ ἰδοὺ οἱ ὀδόντες αὐτοῦ σιδηροῖ καὶ οἱ ὄνυχες αὐτοῦ χαλκοῖ, κατεσθίοντες πάντας κυκλόθεν καὶ περιπατοῦντες τοῖς ποσί· καὶ περὶ τῶν δέκα κεράτων αὐτοῦ τῶν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, καὶ τοῦ ἑνὸς τοῦ ἄλλου τοῦ προσφυέντος, καὶ ἐξέπεσαν δι᾽ αὐτοῦ τρία, καὶ τὸ κέρας ἐκεῖνο εἶχεν ὀφθαλμοὺς καὶ στόμα λαλοῦν μεγάλα, καὶ ἡ πρόσοψις αὐτοῦ ὑπερέφερε τὰ ἄλλα. καὶ κατενόουν τὸ κέρας ἐκεῖνο πόλεμον συνιστάμενον πρὸς τοὺς ἁγίους καὶ τροπούμενον αὐτούς. ἕως τοῦ ἐλθεῖν τὸν παλαιὸν ἡμερῶν, καὶ τὴν κρίσιν ἔδωκε τοῖς ἁγίοις τοῦ ὑψίστου, καὶ ὁ καιρὸς ἐδόθη καὶ τὸ βασίλειον κατέσχον οἱ ἅγιοι. καὶ ἐρρέθη μοι περὶ τοῦ θηρίου τοῦ τετάρτου, ὅτι βασιλεία τετάρτη ἔσται ἐπὶ τῆς γῆς, ἥτις διοίσει παρὰ πᾶσαν τὴν γῆν, καὶ καταφάγεται πᾶσαν τὴν γῆν καὶ ἀναστατώσει αὐτὴν καὶ καταλεανεῖ αὐτήν. καὶ τὰ δέκα κέρατα τῆς βασιλείας δέκα βασιλεῖς στήσονται· καὶ ὁ ἄλλος βασιλεὺς μετὰ τούτους στήσεται, καὶ αὐτὸς διοίσει κακοῖς ὑπὲρ τοὺς πρώτους καὶ τρεῖς βασιλεῖς ταπεινώσει, καὶ ῥήματα εἰς τὸν ὕψιστον λαλήσει καὶ τοὺς ἁγίους τοῦ ὑψίστου κατατρίψει, καὶ προσδέξεται ἀλλοιῶσαι καιροὺς καὶ νόμον, καὶ παραδοθήσεται πάντα εἰς τὰς χεῖρας αὐτοῦ ἕως καιροῦ καὶ καιρῶν καὶ ἕως ἡμίσους καιροῦ. καὶ ἡ κρίσις καθίσεται, καὶ τὴν ἐξουσίαν ἀπολοῦσι, καὶ βουλεύσονται μιᾶναι καὶ ἀπολέσαι ἕως τέλους. καὶ τὴν βασιλείαν καὶ τὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν μεγαλειότητα αὐτῶν καὶ τὴν ἀρχὴν πασῶν τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν βασιλειῶν ἔδωκε λαῷ ἁγίῳ ὑψίστῳ βασιλεῦσαι βασιλείαν αἰώνιον, καὶ πᾶσαι ἐξουσίαι αὐτῷ ὑποταγήσονται καὶ πειθαρχήσουσιν αὐτῷ ἕως καταστροφῆς τοῦ λόγου.»Αποκ. 12:3 (Πατριαρχική Έκδοση) «Καὶ ὤφθη ἄλλο σημεῖον ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ἰδοὺ δράκων πυρρὸς μέγας, ἔχων κεφαλὰς ἑπτὰ καὶ κέρατα δέκα, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτοῦ ἑπτὰ διαδήματα,»Αποκ. 13:1 (Πατριαρχική Έκδοση) «Καὶ ἐστάθην ἐπὶ τὴν ἄμμον τῆς θαλάσσης· Καὶ εἶδον ἐκ τῆς θαλάσσης θηρίον ἀναβαῖνον, ἔχον κέρατα δέκα καὶ κεφαλὰς ἑπτά, καὶ ἐπὶ τῶν κεράτων αὐτοῦ δέκα διαδήματα, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτοῦ ὀνόματα βλασφημίας.»Αποκ. 17:3 (Πατριαρχική Έκδοση) «Καὶ ἀπήνεγκέν με εἰς ἔρημον ἐν πνεύματι. Καὶ εἶδον γυναῖκα καθημένην ἐπὶ τὸ θηρίον τὸ κόκκινον, γέμον ὀνόματα βλασφημίας, ἔχον κεφαλὰς ἑπτὰ καὶ κέρατα δέκα.»Αποκ. 17:7 (Πατριαρχική Έκδοση) «Καὶ εἶπέν μοι ὁ ἄγγελος· διατί ἐθαύμασας· Ἐγὼ ἐρῶ σοι τὸ μυστήριον τῆς γυναικὸς καὶ τοῦ θηρίου τοῦ βαστάζοντος αὐτήν, τοῦ ἔχοντος τὰς ἑπτὰ κεφαλὰς καὶ τὰ δέκα κέρατα.»Αποκ. 17:12–14 (Πατριαρχική Έκδοση) «Καὶ τὰ δέκα κέρατα ἃ εἶδες δέκα βασιλεῖς εἰσίν, οἵτινες βασιλείαν οὔπω ἔλαβον, ἀλλ’ ἐξουσίαν ὡς βασιλεῖς μίαν ὥραν λαμβάνουσιν μετὰ τοῦ θηρίου. Οὗτοι μίαν γνώμην ἔχουσιν, καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἐξουσίαν αὐτῶν τῷ θηρίῳ διδόασιν. Οὗτοι μετὰ τοῦ ἀρνίου πολεμήσουσιν, καὶ τὸ ἀρνίον νικήσει αὐτούς, ὅτι κύριος κυρίων ἐστὶν καὶ βασιλεὺς βασιλέων, καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ κλητοὶ καὶ ἐκλεκτοὶ καὶ πιστοί.»Αποκ. 17:16–17 (Πατριαρχική Έκδοση) «Καὶ τὰ δέκα κέρατα ἃ εἶδες καὶ τὸ θηρίον, οὗτοι μισήσουσιν τὴν πόρνην καὶ ἠρημωμένην ποιήσουσιν αὐτὴν καὶ γυμνήν, καὶ τὰς σάρκας αὐτῆς φάγονται, καὶ αὐτὴν κατακαύσουσιν ἐν πυρί. Ὁ γὰρ θεὸς ἔδωκεν εἰς τὰς καρδίας αὐτῶν ποιῆσαι τὴν γνώμην αὐτοῦ, καὶ ποιῆσαι μίαν γνώμην καὶ δοῦναι τὴν βασιλείαν αὐτῶν τῷ θηρίῳ, ἄχρι τελεσθῶσιν οἱ λόγοι τοῦ θεοῦ.»Οι Πατέρες της ΕκκλησίαςΕπιστολή Βαρνάβα 4.4–6 (Michael W. Holmes, επιμ. και μτφρ., The Apostolic Fathers: Greek Texts and English Translations, 3η έκδ. [Grand Rapids: Baker Academic, 2007], 387–89) «Έτσι λέει και ο προφήτης: “Δέκα βασιλείες θα βασιλεύσουν επάνω στη γη, και μετά από αυτές θα αναστηθεί ένας μικρός βασιλέας, ο οποίος θα υποτάξει τρεις από τους βασιλείς με ένα μόνο χτύπημα.” Παρόμοια λέει ο Δανιήλ για τον ίδιο: “Και είδα το τέταρτο θηρίο, πονηρό και ισχυρό και πιο επικίνδυνο από όλα τα θηρία της γης, και πώς φύτρωσαν από αυτό δέκα κέρατα, και από αυτά ένα μικρό παραφυάδι κέρατος, και πώς υπέταξε τρία από τα μεγάλα κέρατα με ένα μόνο χτύπημα.” Οφείλετε, λοιπόν, να κατανοείτε.» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο του Holmes)Ειρηναίος, Κατά αιρέσεων 5.25.3 (ANF 1:553–54) «Και ο Δανιήλ, προσβλέποντας στο τέλος της τελευταίας βασιλείας, δηλαδή στους δέκα τελευταίους βασιλείς, μεταξύ των οποίων θα διαμοιραστεί η βασιλεία εκείνων των ανθρώπων και επί των οποίων θα έλθει ο υιός της απωλείας, δηλώνει ότι δέκα κέρατα θα φυτρώσουν από το θηρίο και ότι ένα άλλο μικρό κέρας θα αναφυεί ανάμεσά τους και ότι τρία από τα προηγούμενα θα εκριζωθούν ενώπιόν του. … Και τα δέκα κέρατά του είναι δέκα βασιλείς που θα αναστηθούν· και μετά από αυτούς θα αναστηθεί άλλος, ο οποίος θα ξεπεράσει σε κακές πράξεις όλους όσοι ήταν πριν από αυτόν, και θα ανατρέψει τρεις βασιλείς …» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 1)Ειρηναίος, Κατά αιρέσεων 5.26.1 (ANF 1:554–55) «Με ακόμη σαφέστερο φως έδειξε ο Ιωάννης, στην Αποκάλυψη, στους μαθητές του Κυρίου τι θα συμβεί στους έσχατους καιρούς, και για τους δέκα βασιλείς που θα αναστηθούν τότε, μεταξύ των οποίων θα διαμοιραστεί η αυτοκρατορία που τώρα κυβερνά [τη γη]. … Πρέπει, λοιπόν, η βασιλεία, η πόλη και ο οίκος να διαιρεθούν σε δέκα· και γι’ αυτόν τον λόγο έχει ήδη προεικονίσει τον διαμερισμό και τη διαίρεση [που θα γίνουν]. … Τα δέκα δάχτυλα των ποδιών, λοιπόν, είναι αυτοί οι δέκα βασιλείς, μεταξύ των οποίων θα διαμοιραστεί η βασιλεία, από τους οποίους άλλοι θα είναι ισχυροί και δραστήριοι, ή ενεργητικοί, και άλλοι πάλι νωθροί και άχρηστοι, και δεν θα συμφωνούν …» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 1)Ειρηναίος, Κατά αιρέσεων 5.30.2 (ANF 1:559) «Αλλά, γνωρίζοντας τον βέβαιο αριθμό που δηλώνει η Γραφή, δηλαδή εξακόσια εξήντα έξι, ας περιμένουν πρώτα τη διαίρεση της βασιλείας σε δέκα· έπειτα, όταν αυτοί οι βασιλείς βασιλεύουν και αρχίζουν να τακτοποιούν τις υποθέσεις τους και να επεκτείνουν τη βασιλεία τους, [ας μάθουν] να αναγνωρίζουν ότι εκείνος που θα έλθει διεκδικώντας τη βασιλεία για τον εαυτό του … είναι αληθινά το βδέλυγμα της ερημώσεως.» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 1)Ιππόλυτος, Περί Χριστού και Αντιχρίστου 25 (ANF 5:209) «“Τέταρτο θηρίο, φοβερό και τρομερό· είχε σιδερένια δόντια και χάλκινα νύχια.” Και ποιοι είναι αυτοί, παρά οι Ρωμαίοι; … Και μυστικά, με τα δάχτυλα των ποδιών, εννοούσε τους βασιλείς που θα αναστηθούν από αυτούς· όπως λέει και ο Δανιήλ (με τα λόγια): “Παρατηρούσα το θηρίο, και ιδού υπήρχαν δέκα κέρατα πίσω του, ανάμεσα στα οποία θα αναφυεί ένα άλλο (κέρας), μια παραφυάδα, και θα ξεριζώσει τα τρία (που ήταν) μπροστά του.” Και με αυτό δεν σημαινόταν κανένας άλλος παρά ο Αντίχριστος …» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 5)Ιππόλυτος, Περί Χριστού και Αντιχρίστου 27–28 (ANF 5:209–10) «Επειδή, λοιπόν, αυτά ανήκουν στο μέλλον, και επειδή τα δέκα δάχτυλα της εικόνας ισοδυναμούν με (ισάριθμες) δημοκρατίες, και τα δέκα κέρατα του τέταρτου θηρίου κατανέμονται σε δέκα βασιλείες, ας εξετάσουμε το θέμα λίγο πιο προσεκτικά … οι σιδερένιες κνήμες, και το θηρίο το φοβερό και τρομερό, εξέφραζαν τους Ρωμαίους, οι οποίοι κατέχουν σήμερα την εξουσία· τα δάχτυλα των ποδιών, που ήταν εν μέρει πήλινα και εν μέρει σιδερένια, και τα δέκα κέρατα ήταν σύμβολα των βασιλειών που πρόκειται ακόμη να αναστηθούν· το άλλο μικρό κέρας που φυτρώνει ανάμεσά τους σήμαινε τον Αντίχριστο στο μέσο τους …» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 5)Ιππόλυτος, Περί Χριστού και Αντιχρίστου 52 (ANF 5:215) «Και όταν θα έχει υπερισχύσει σε τρία κέρατα από τα δέκα σε παράταξη πολέμου και θα τα έχει ξεριζώσει, δηλαδή την Αίγυπτο, τη Λιβύη και την Αιθιοπία, και θα έχει πάρει τα λάφυρα και τα εφόδιά τους, και θα έχει υποτάξει τα υπόλοιπα κέρατα που υποφέρουν, θα αρχίσει να υψώνεται στην καρδιά του και να επαίρεται κατά του Θεού ως κύριος όλου του κόσμου.» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 5)Ιππόλυτος, Αποσπάσματα εις τον Δανιήλ 2.7 (ANF 5:179) «Όταν εκπληρωθούν οι καιροί και τα δέκα κέρατα φυτρώσουν από το θηρίο στους έσχατους (καιρούς), τότε θα εμφανιστεί ανάμεσά τους ο Αντίχριστος.» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 5)Ιππόλυτος, Σχόλια εις τον Δανιήλ, στο Δαν. 7:7 (ANF 5:189) «“Και είχε δέκα κέρατα.” Διότι, όπως ο προφήτης είπε ήδη για τη λεοπάρδαλη ότι το θηρίο είχε τέσσερις κεφαλές, και αυτό εκπληρώθηκε, και η βασιλεία του Αλεξάνδρου διαιρέθηκε σε τέσσερις ηγεμονίες, έτσι και τώρα πρέπει να αναμένουμε τα δέκα κέρατα που θα φυτρώσουν από αυτό, όταν εκπληρωθεί ο καιρός του θηρίου, και το μικρό κέρας, που είναι ο Αντίχριστος, θα εμφανιστεί αιφνιδίως ανάμεσά τους …» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 5)Τερτυλλιανός, Περί αναστάσεως της σαρκός 24 (ANF 3:563) «Ποιο εμπόδιο υπάρχει παρά το ρωμαϊκό κράτος, του οποίου η πτώση, με τη διασπορά του σε δέκα βασιλείες, θα φέρει τον Αντίχριστο επάνω (στα δικά του ερείπια);» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 3)Λακτάντιος, Θείοι θεσμοί 7.16 (ANF 7:213) «Πρώτα, η βασιλεία θα διευρυνθεί, και η ανώτατη εξουσία, διασκορπισμένη σε πολλούς και διαιρεμένη, θα μειωθεί. Έπειτα εμφύλιες διχόνοιες θα σπέρνονται αδιάκοπα· ούτε θα υπάρξει ανάπαυλα από τους φονικούς πολέμους, ώσπου να αναστηθούν συγχρόνως δέκα βασιλείς, οι οποίοι θα μοιράσουν τον κόσμο, όχι για να τον κυβερνήσουν, αλλά για να τον αφανίσουν.» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 7)Λακτάντιος, Επιτομή των Θείων θεσμών 71 (ANF 7:253) «Η βασιλική εξουσία θα πολλαπλασιαστεί, και δέκα άνδρες θα κατακτήσουν, θα μοιράσουν και θα κατασπαράξουν τον κόσμο.» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 7)Βικτωρίνος Πεττάβιου, Υπόμνημα εις την Αποκάλυψιν, στο κεφάλαιο 12 (ANF 7:355) «“Και δέκα κέρατα.”] Λέει ότι οι δέκα βασιλείς των εσχάτων καιρών είναι οι ίδιοι με αυτά, όπως θα εκθέσουμε πληρέστερα εκεί.» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της ANF 7)Κύριλλος Ιεροσολύμων, Κατηχήσεις 15.12 (NPNF2 7:107) «Αλλά ο προαναφερθείς αυτός Αντίχριστος πρόκειται να έλθει όταν θα έχουν εκπληρωθεί οι καιροί της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και το τέλος του κόσμου θα πλησιάζει πλέον. Θα αναστηθούν μαζί δέκα βασιλείς των Ρωμαίων, βασιλεύοντας ίσως σε διαφορετικά μέρη, αλλά όλοι περίπου την ίδια εποχή· και μετά από αυτούς ένας ενδέκατος, ο Αντίχριστος, ο οποίος με τη μαγική του τέχνη θα αρπάξει τη ρωμαϊκή εξουσία· και από τους βασιλείς που βασίλευσαν πριν από αυτόν, τρεις θα ταπεινώσει, και τους υπόλοιπους επτά θα κρατήσει υποταγμένους στον εαυτό του.» (μετάφραση από το αγγλικό κείμενο της NPNF2 7) ↩︎