རྒྱལ་སྲིད་བཅུ

མཇུག་མཆན

དམ་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ལུང་རྣམས་ནི་དམ་པའི་གསུང་རབ་བོད་འགྱུར་གསར་མ་ནས་དྲངས་པ་ཡིན། ANF = Ante-Nicene Fathers (ནི་ཀེ་ཡཱའི་ཚོགས་འདུའི་སྔོན་གྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕ་ཡབ་རྣམས); NPNF2 = Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series (ནི་ཀེ་ཡཱའི་ཚོགས་འདུ་དང་དེའི་རྗེས་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕ་ཡབ་རྣམས། སྡེ་ཚན་གཉིས་པ)།

1རྒྱལ་སྲིད་བཅུ་ནི་དམ་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་གཤམ་གསལ་ལུང་ཚིག་རྣམས་དང་། ལུང་ཚིག་དེ་དག་མཐའ་མའི་ཉིན་མོ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་རྒྱལ་པོ་བཅུའི་བར་དུ་བགོ་བ་ཞིག་ཏུ་གོ་བའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕ་ཡབ་རྣམས་ཀྱི་ཡིག་རིགས་སུ་བསྟན་ཡོད།དམ་པའི་གསུང་རབདཱ་ནེ་ཨེལ 2:40–44 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “ད་དུང་ལྕགས་ལྟར་སྲ་བའི་རྒྱལ་སྲིད་བཞི་པ་ཞིག་ཀྱང་འབྱུང་ཞིང་། ལྕགས་ཀྱིས་ཚང་མ་གཏོར་ཞིང་རྡུལ་དུ་བརླག་ནུས་པ་བཞིན་རྒྱལ་སྲིད་དེས་ཀྱང་གཞན་ཡོད་ཚད་གཅོག་ཅིང་རྡུལ་དུ་བརླག་ངེས་ཡིན། ཁྱེད་ཀྱིས་དེའི་རྐང་པ་དང་རྐང་མཛུབ་ཀྱི་ཕྱེད་ཀ་ནི་མེར་བསྲེགས་པའི་འཇིམ་བག་དང་ཕྱེད་ཀ་ནི་ལྕགས་ཡིན་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ། རྒྱལ་སྲིད་དེ་ཡང་ཁ་འཐོར་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་ལྕགས་ལ་འཇིམ་བག་འདྲེས་ཡོད་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ། རྒྱལ་སྲིད་དེ་ཡང་ལྕགས་ལྟར་སྲ་མཁྲེགས་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། རྐང་མཛུབ་རྣམས་ནི་ཕྱེད་ཀ་ལྕགས་དང་ཕྱེད་ཀ་འཇིམ་བག་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། རྒྱལ་སྲིད་དེ་ཡང་ཕྱེད་ཀ་སྟོབས་དང་ལྡན་ལ་ཕྱེད་ཀ་ཉམས་ཞན་ཡིན། ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་ལྕགས་དང་འཇིམ་བག་འདྲེས་ཡོད་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ། རྒྱལ་སྲིད་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱང་རིགས་རྒྱུད་གཞན་རྣམས་དང་འདྲེས་ནའང་། ལྕགས་དང་འཇིམ་བག་གཉིས་ཀ་འདྲེ་མི་སྲིད་པ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། རྒྱལ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་མོ་ལ། ནམ་མཁའི་དཀོན་མཆོག་གིས་ནམ་ཡང་འཇིག་མི་སྲིད་པའི་རྒྱལ་སྲིད་ཅིག་དར་བར་མཛད་ཅིང་། སྲིད་དབང་ནམ་ཡང་མི་སྡེ་གཞན་གྱི་ལག་ཏུ་མི་འཆོར་བར་མ་ཟད། རྒྱལ་སྲིད་དེས་རྒྱལ་སྲིད་གཞན་ཐམས་ཅད་གཏོར་ནས་རྡུལ་དུ་བརླག་པར་བྱ་ཞིང་། དེ་ནི་དུས་གཏན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །”དཱ་ནེ་ཨེལ 7:7–8 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “རྗེས་སུ་བདག་གིས་མཚན་མོའི་ཞལ་གཟིགས་ཁྲོད་མུ་མཐུད་དུ་བལྟས་པ་ན། གཅན་གཟན་བཞི་པ་མཐོང་བྱུང་ལ་དེ་ནི་འཇིགས་སུ་རུང་ཞིང་སྐྱི་གཡའ་བའི་སྟོབས་པོ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེར་ལྕགས་ཀྱི་མཆེ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཡོད་ཚད་ཁྱུར་མིད་བཏང་ནས་རྡུལ་དུ་བརླགས་པར་མ་ཟད། ཤུལ་དུ་ལུས་པ་རྣམས་རྡོག་བརྫིས་བཏང་། དེ་ནི་གཅན་གཟན་སྔོན་མ་དག་དང་གཏན་ནས་མི་འདྲ་སྟེ་རྭ་ཅོ་བཅུ་ཡར་ལ་གཟེངས་འདུག བདག་གིས་རྭ་ཅོ་དེ་དག་ལ་ཞིབ་ཏུ་ལྟ་བའི་སྐབས་སུ། དེ་དག་གི་དབུས་སུ་གཞན་པའི་རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་ཞིག་སྐྱེས་ཤིང་། རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་དེ་ཡོད་སར་དེ་སྔའི་རྭ་ཅོ་གསུམ་པོ་རྩ་བ་ནས་བཏོན་ནོ། །རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་དེ་ལ་མི་ཡི་མིག་དང་འདྲ་བ་ཡོད་ལ་ཁ་ཡང་འདུག་པས་དེ་ལས་འུད་ཤོབ་མང་པོ་ཐོན་ནོ། །”དཱ་ནེ་ཨེལ 7:19–27 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “དེ་ནས་བདག་གིས་གཅན་གཟན་བཞི་པ་དེའི་ངེས་དོན་ཤེས་འདོད་པ་དང་། དེ་ནི་གཞན་པའི་གཅན་གཟན་གསུམ་པོ་དང་མི་འདྲ་ཞིང་། ཤིན་ཏུ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དང་ལྕགས་ཀྱི་མཆེ་བ་དང་ལི་ཡི་སྡེར་མོ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། ཡོད་ཚད་ཁྱུར་མིད་བཏང་ནས་རྡུལ་དུ་བརླགས་པར་མ་ཟད། ཤུལ་དུ་ལུས་པ་རྣམས་རྡོག་བརྫིས་བཏང་བའོ། ། དེ་མིན་མགོ་ལ་ཐོགས་པའི་རྭ་ཅོ་བཅུ་པོ་དང་དེ་དག་གི་དཀྱིལ་ནས་སྐྱེས་པའི་རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་དེ་དང་། ཡང་རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་དེའི་མདུན་ནས་འགྱེལ་བའི་རྭ་ཅོ་གསུམ་པོ་དེའི་ངེས་དོན་ཡང་ཤེས་འདོད་པ་ཡིན། རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་དེར་མིག་ཡོད་ལ་འུད་ཤོབ་བྱེད་པའི་ཁ་ཡང་ཡོད་པ་དང་། དེའི་གཟུགས་དབྱིབས་ནི་གཞན་རྣམས་ལས་ཀྱང་དཔའ་རྔམ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། ངས་ལྟ་བཞིན་པའི་སྒང་ལ་རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་དེས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་གཡུལ་འགྱེད་པའི་འགོ་བརྩམས་ཤིང་དེ་དག་ཕམ་པར་བརྒྱབ། འོན་ཀྱང་གདོད་མ་ནས་བཞུགས་པ་ཁོང་ཉིད་བྱོན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཁོང་གི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་བྱས་ནས་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་ལ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་དབང་བའི་དུས་སུ་སླེབས་པའོ། ། ཁོང་གིས་བདག་ལ་འདི་སྐད་དུ། གཅན་གཟན་བཞི་པ་དེ་ནི་ས་སྟེང་འདི་རུ་འབྱུང་ངེས་པའི་རྒྱལ་སྲིད་བཞི་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་གཞན་ཀུན་དང་མི་འདྲ་སྟེ། ས་སྟེང་ཧྲིལ་པོ་རྡོག་བརྫིས་བཏང་ནས་ཁྱུར་མིད་གཏོང་ཞིང་རྡུལ་དུ་བརླག་ངེས་ཡིན། རྭ་ཅོ་བཅུ་པོ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་དེ་ལས་རྒྱལ་པོ་བཅུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་གཞན་ཞིག་སླེབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱལ་པོ་སྔ་མ་དག་དང་མི་འདྲ་སྟེ། ཁོས་རྒྱལ་པོ་གསུམ་ཀ་དབང་དུ་བསྡུ་ངེས་སོ། ། ཁོས་བླ་ན་མེད་པ་ཁོང་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱེད་པའི་གཏམ་སྨྲ་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཁོང་གི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་མནར་གཅོད་གཏོང་བ་དང་། དུས་ཆེན་དང་བཀའ་ཁྲིམས་རྣམས་ཀྱང་བསྒྱུར་འདོད་པ་ཡིན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལོ་གསུམ་དང་ཕྱེད་ཀའི་རིང་ལ་ཁོའི་དབང་འོག་ཏུ་གཏོད་པར་འགྱུར། འོན་ཀྱང་ཁྲིམས་གཅོད་འགོ་རྩོམ་ཞིང་ཁོའི་དབང་ཆ་བླངས་ནས་ཁོ་རང་གཏན་དུ་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་ངེས་ཡིན། དེ་ནས་རྒྱལ་སྲིད་དང་དབང་ཐང་། གནམ་འོག་གི་རྒྱལ་ཁམས་ཀུན་གྱི་དབང་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཁོང་གི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་གནང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཁོང་གི་རྒྱལ་སྲིད་ནི་དུས་གཏན་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་ཡིན་པ་དང་། དབང་སྒྱུར་པ་ཡོངས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་ཞབས་ཏོག་བསྒྲུབས་ནས་ཁོང་གི་བཀའ་ལ་མཉན་ནོ་ཞེས་སྨྲས།”མངོན་པ 12:3 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “ཡང་ནམ་མཁའ་ནས་ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་གཞན་ཞིག་བྱུང་སྟེ། ལྟོས་དང་། འབྲུག་ཆེན་དམར་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ་མགོ་བདུན་དང་རྭ་ཅོ་བཅུ་ཐོགས་པ་དང་། མགོ་བོ་བདུན་པོར་ཅོད་པན་རེ་གྱོན་ཡོད།”མངོན་པ 13:1 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “ཡང་བདག་གིས་གཅན་གཟན་ཞིག་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཡར་འཐོན་པ་མཐོང་ཞིང་། དེ་ལ་རྭ་ཅོ་བཅུ་དང་མགོ་བོ་བདུན་ཡོད་ལ། རྭ་ཅོ་བཅུའི་སྟེང་དུ་ཅོད་པན་བཅུ་གྱོན་པ་དང་། མགོ་རེ་རེའི་སྟེང་དུ་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་མིང་ཡོད་དོ།།”མངོན་པ 17:3 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “དེ་ནས་ཕོ་ཉས་ང་རང་དམ་པའི་ཐུགས་ཉིད་ཀྱི་ངང་ནས་དབེན་སྟོང་ཞིག་ཏུ་ཁྲིད་པ་དང་། ངས་བུད་མེད་ཅིག་གཅན་གཟན་དམར་པོ་ཞིག་ལ་བཞོན་ཡོད་པ་མཐོང་ཞིང་། གཅན་གཟན་དེ་ལ་མགོ་བོ་བདུན་དང་རྭ་ཅོ་བཅུ་ཡོད་པ་དང་། ལུས་ཧྲིལ་པོར་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་མིང་རྟགས་ཀྱིས་ཁྱབ་འདུག”མངོན་པ 17:7 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “ཕོ་ཉས་བདག་ལ་འདི་སྐད་དུ། ཁྱོད་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཡ་མཚན་སྐྱེས་སམ། ངས་བུད་མེད་དེ་དང་ཁོ་མོ་བཞོན་པའི་མགོ་བོ་བདུན་དང་རྭ་ཅོ་བཅུ་ཅན་གྱི་གཅན་གཟན་གྱི་གསང་བ་ཁྱོད་ལ་འཆད་པར་བྱའོ།།”མངོན་པ 17:12–14 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་སྔར་མཐོང་བའི་རྭ་ཅོ་བཅུ་པོ་ནི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ད་དུང་ཐོབ་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་རྣམས་ལ་དུས་ཚོད་གཅིག་གི་རིང་ལ་གཅན་གཟན་དེ་དང་མཉམ་དུ་རྒྱལ་པོའི་དབང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བློ་སེམས་གཅིག་མཐུན་ངང་ནས་རང་གི་ནུས་མཐུ་དང་དབང་ཐང་ཐམས་ཅད་གཅན་གཟན་དེ་ལ་སྤྲོད་པ་ཡིན། དེ་རྣམས་ལུ་གུ་དང་འཐབ་ཅིང་། ཁོང་ནི་གཙོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་དང་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པས། དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་འགྱུར། ལུ་གུ་དང་མཉམ་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཞལ་འབོད་ཐོབ་པ་དང་བདམས་པར་མཛད་པ། བློ་སེམས་དཀར་བ་བཅས་རྣམས་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་སོ།།”མངོན་པ 17:16–17 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་རྭ་ཅོ་བཅུ་པོ་དང་གཅན་གཟན་ནི་སྨད་འཚོང་མ་ལ་ངེས་པར་སྡང་སྟེ། ཁོ་མོ་སྟོངས་པར་བྱེད་ཅིང་གཅེར་བུར་བསྐྱུར་བ་དང་། ཡང་ཁོ་མོའི་ཤ་ཟ་བ་དང་ཁོ་མོ་མེར་བསྲེགས་ནས་ཚར་བར་འགྱུར། རྒྱུ་མཚན་ནི་དཀོན་མཆོག་གིས་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ལ་བློ་སེམས་གཅིག་མཐུན་ངང་ཁོང་གི་དགོངས་པ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་མཛད་དེ། ཁོང་གི་བཀའ་རྣམས་འགྲུབ་པའི་བར་དུ། རྒྱལ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་རྒྱལ་སྲིད་གཅན་གཟན་དེ་ལ་སྤྲོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།”ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕ་ཡབ་རྣམསཔཱར་ན་པཱའི་འཕྲིན་ཡིག 4.4–6 (Michael W. Holmes རྩོམ་སྒྲིག་དང་ཡིག་སྒྱུར། The Apostolic Fathers: Greek Texts and English Translations། པར་གཞི་ 3 པ། [Grand Rapids: Baker Academic, 2007], 387–89) “དེ་བཞིན་དུ་ལུང་སྟོན་པས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ། ‘རྒྱལ་སྲིད་བཅུས་ས་སྟེང་ལ་དབང་སྒྱུར་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ལངས་ནས་རྒྱལ་པོ་གསུམ་རྡུང་ཐེངས་གཅིག་གིས་དབང་དུ་བསྡུ་བར་འགྱུར།’ ཞེས་སྨྲས། དེ་བཞིན་དུ་དཱ་ནེ་ཨེལ་གྱིས་ཀྱང་མི་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐོར་ལ་འདི་སྐད་དུ། ‘བདག་གིས་ངན་པ་དང་སྟོབས་ཆེ་བ། ས་སྟེང་གི་གཅན་གཟན་ཐམས་ཅད་ལས་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་གཅན་གཟན་བཞི་པ་དེ་མཐོང་། དེ་ལས་རྭ་ཅོ་བཅུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་དག་ལས་རྭ་ཅོའི་མྱུ་གུ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ། དེས་རྭ་ཅོ་ཆེན་པོ་གསུམ་རྡུང་ཐེངས་གཅིག་གིས་ཇི་ལྟར་དབང་དུ་བསྡུས་པ་མཐོང་།’ ཞེས་སྨྲས། དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཚོས་གོ་བར་བྱ་དགོས་སོ།” (Holmes ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ཨི་རེ་ནེ་ཨུ་སི (Irenaeus)། ལོག་ལྟ་རྣམས་ལ་རྒོལ་བ 5.25.3 (ANF 1:553–54) “དཱ་ནེ་ཨེལ་གྱིས་ཀྱང་རྒྱལ་སྲིད་མཐའ་མའི་མཐའ་མ་སྟེ། གང་དག་གི་བར་དུ་མི་དེ་དག་གི་རྒྱལ་སྲིད་བགོ་བཤའ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དག་གི་སྟེང་དུ་འཇིག་པའི་བུ་ཡོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མ་བཅུ་ལ་མདུན་དུ་བལྟས་ནས། གཅན་གཟན་ལས་རྭ་ཅོ་བཅུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་གི་དཀྱིལ་ནས་རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་གཞན་ཞིག་ལངས་ཏེ། སྔ་མ་དག་ལས་གསུམ་དེའི་མདུན་དུ་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པར་འགྱུར་བ་བསྒྲགས་སོ། … དེའི་རྭ་ཅོ་བཅུ་ནི་ལངས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་གཞན་ཞིག་ལངས་ཏེ། དེས་ལས་ངན་གྱི་ཐད་དུ་ཁོའི་སྔོན་དུ་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་བརྒལ་ཞིང་། རྒྱལ་པོ་གསུམ་ཕམ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། …” (ANF 1 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ཨི་རེ་ནེ་ཨུ་སི། ལོག་ལྟ་རྣམས་ལ་རྒོལ་བ 5.26.1 (ANF 1:554–55) “ཡོ་ཧ་ནན་གྱིས་མངོན་པའི་མདོ་རུ་མཐའ་མའི་དུས་སུ་ཅི་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་དུས་སུ་ལངས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་སྟེ། ད་ལྟ་[ས་སྟེང་ལ་]དབང་སྒྱུར་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་དེ་གང་དག་གི་བར་དུ་བགོ་བཤའ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་གི་སྐོར་ལ། གཙོ་བོའི་ཐུགས་སྲས་རྣམས་ལ་དེ་བས་ཀྱང་གསལ་བའི་འོད་ཀྱིས་བསྟན་ཡོད། … དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་སྲིད་དང་གྲོང་ཁྱེར། ཁྱིམ་བཅས་ཆ་བཅུར་བགོ་དགོས་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ཁོང་གིས་[འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་]བགོ་བཤའ་དང་ཁ་འཐོར་དེ་སྔོན་ནས་མཚོན་པར་མཛད་ཟིན། … དེའི་ཕྱིར་རྐང་མཛུབ་བཅུ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་གང་དག་གི་བར་དུ་བགོ་བཤའ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་ལས་འགའ་ཞིག་ནི་ངེས་པར་དུ་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ནམ་ནུས་ཤུགས་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ནི་ལེ་ལོ་ཅན་དང་ཕན་མེད་ཡིན་ཞིང་མཐུན་པར་མི་འགྱུར། …” (ANF 1 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ཨི་རེ་ནེ་ཨུ་སི། ལོག་ལྟ་རྣམས་ལ་རྒོལ་བ 5.30.2 (ANF 1:559) “འོན་ཀྱང་དམ་པའི་གསུང་རབ་ཀྱིས་བསྒྲགས་པའི་གྲངས་ངེས་པ་སྟེ། དྲུག་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་དྲུག་ཤེས་ནས། ཐོག་མར་རྒྱལ་སྲིད་ཆ་བཅུར་བགོ་བར་སྒུག་ཏུ་ཆུག དེ་ནས་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་དེ་དག་དབང་སྒྱུར་བཞིན་པ་དང་། རང་གི་བྱ་བ་རྣམས་རིམ་པར་སྒྲིག་ཅིང་རང་གི་རྒྱལ་སྲིད་རྒྱ་སྐྱེད་པར་འགོ་འཛུགས་པའི་དུས་སུ། རྒྱལ་སྲིད་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་འདོད་ནས་ཡོང་བ་དེ་ … ངོ་མ་ནས་སྟོང་པར་བྱེད་པའི་སྐྱུག་བྲོ་བ་ཡིན་པ་ངོས་འཛིན་པར་[སློབ་ཏུ་ཆུག]” (ANF 1 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ཧིབ་པོ་ལི་ཊུ་སི (Hippolytus)། མཱ་ཤི་ཀ་དང་མཱ་ཤི་ཀའི་བསྟན་དགྲའི་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག 25 (ANF 5:209) “‘གཅན་གཟན་བཞི་པ་འཇིགས་སུ་རུང་ཞིང་སྐྱི་གཡའ་བ་ཞིག་སྟེ། དེ་ལ་ལྕགས་ཀྱི་སོ་དང་ལི་ཡི་སྡེར་མོ་ཡོད།’ དེ་དག་ནི་རོ་མཱ་པ་མ་ཡིན་ན་སུ་ཡིན་ནམ། … རྐང་པའི་མཛུབ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་གིས་གསང་བའི་དོན་དུ་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ནས་ལངས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་བསྟན་ཏེ། དཱ་ནེ་ཨེལ་གྱིས་ཀྱང་(ཚིག་འདི་དག་གིས) ‘བདག་གིས་གཅན་གཟན་ལ་བསམ་བློ་བཏང་བ་ན། ལྟོས་དང་། དེའི་རྒྱབ་ཏུ་རྭ་ཅོ་བཅུ་ཡོད་ལ། དེ་དག་གི་ཁྲོད་ནས་(རྭ་ཅོ་)གཞན་ཞིག་མྱུ་གུ་ཞིག་ཏུ་ལངས་ནས་དེའི་མདུན་དུ་(ཡོད་པའི་)གསུམ་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པར་འགྱུར།’ ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟར་རོ། དེའི་འོག་ཏུ་མཚོན་པ་ནི་མཱ་ཤི་ཀའི་བསྟན་དགྲ་མ་གཏོགས་གཞན་སུ་ཡང་མ་ཡིན། …” (ANF 5 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ཧིབ་པོ་ལི་ཊུ་སི། མཱ་ཤི་ཀ་དང་མཱ་ཤི་ཀའི་བསྟན་དགྲའི་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག 27–28 (ANF 5:209–10) “དེས་ན་དོན་འདི་དག་མ་འོངས་པ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དང་། སྐུ་བརྙན་གྱི་རྐང་མཛུབ་བཅུ་ནི་མང་གཙོའི་སྲིད་གཞུང་(དེ་ཙམ་)དང་མཚུངས་པ་དང་། གཅན་གཟན་བཞི་པའི་རྭ་ཅོ་བཅུ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་བཅུའི་ནང་དུ་བགོས་པ་ཡིན་པས། བརྗོད་གཞི་འདི་ལ་དེ་བས་ཅུང་ཞིབ་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། … ལྕགས་ཀྱི་བརླ་དང་འཇིགས་སུ་རུང་ཞིང་སྐྱི་གཡའ་བའི་གཅན་གཟན་གྱིས་ད་ལྟ་སྲིད་དབང་འཛིན་པའི་རོ་མཱ་པ་རྣམས་མཚོན། ཕྱེད་ཀ་འཇིམ་བག་དང་ཕྱེད་ཀ་ལྕགས་ཡིན་པའི་རྐང་མཛུབ་རྣམས་དང་རྭ་ཅོ་བཅུ་ནི་ད་དུང་ལངས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་རྣམས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་ཡིན། དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་སྐྱེས་པའི་རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་གཞན་དེས་དེ་དག་གི་དཀྱིལ་དུ་ཡོད་པའི་མཱ་ཤི་ཀའི་བསྟན་དགྲ་མཚོན། …” (ANF 5 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ཧིབ་པོ་ལི་ཊུ་སི། མཱ་ཤི་ཀ་དང་མཱ་ཤི་ཀའི་བསྟན་དགྲའི་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག 52 (ANF 5:215) “ཁོས་དམག་གི་གྲལ་དུ་རྭ་ཅོ་བཅུའི་ནང་ནས་གསུམ་ཕམ་པར་བྱས་ཏེ། དེ་དག་སྟེ་ཨེ་ཅིབ་དང་ལེབ་ཡཱ། ཨེ་ཐི་ཨོ་པི་ཡཱ་བཅས་རྩ་བ་ནས་བཏོན་ཞིང་། དེ་དག་གི་དགྲ་ནོར་དང་རྒྱན་ཆ་བླངས་ནས། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བཞིན་པའི་རྭ་ཅོ་ལྷག་མ་རྣམས་རང་གི་དབང་འོག་ཏུ་བཅུག་རྗེས། ཁོ་སེམས་ཀྱི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པར་འགོ་འཛུགས་ཤིང་། འཇིག་རྟེན་ཧྲིལ་པོའི་བདག་པོ་ལྟར་དཀོན་མཆོག་ལ་ངོ་རྒོལ་ནས་རང་ཉིད་མཐོར་འདེགས་བྱེད་པར་འགྱུར།” (ANF 5 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ཧིབ་པོ་ལི་ཊུ་སི། དཱ་ནེ་ཨེལ་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆ་ཐོར་བུ 2.7 (ANF 5:179) “དུས་ཚོད་རྫོགས་ཏེ་མཐའ་མའི་(དུས་)སུ་གཅན་གཟན་ལས་རྭ་ཅོ་བཅུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ། དེའི་དུས་སུ་མཱ་ཤི་ཀའི་བསྟན་དགྲ་དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་མངོན་པར་འགྱུར།” (ANF 5 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ཧིབ་པོ་ལི་ཊུ་སི། དཱ་ནེ་ཨེལ་གྱི་མཆན་འགྲེལ། དཱ་ནེ་ཨེལ 7:7 ཡི་སྐོར (ANF 5:189) “‘དེ་ལ་རྭ་ཅོ་བཅུ་ཡོད།’ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུང་སྟོན་པས་གཟིག་གི་སྐོར་ལ་གཅན་གཟན་དེ་ལ་མགོ་བཞི་ཡོད་ཅེས་སྔར་སྨྲས་པ་དེ་གྲུབ་ཅིང་། ཨ་ལིག་སན་དིར་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་རྒྱལ་ཕྲན་བཞིར་བགོས་པ་ལྟར། ད་ཡང་གཅན་གཟན་གྱི་དུས་ཚོད་རྫོགས་པའི་ཚེ་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྭ་ཅོ་བཅུ་དང་། མཱ་ཤི་ཀའི་བསྟན་དགྲ་ཡིན་པའི་རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་དེ་དག་གི་དཀྱིལ་དུ་གློ་བུར་དུ་མངོན་པར་འགྱུར་བ་ལ་བདག་ཅག་གིས་རེ་སྒུག་བྱ་དགོས། …” (ANF 5 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ཊེར་ཊུལ་ལི་ཡཱན (Tertullian)། ཤ་ལུས་སླར་གསོན་པའི་སྐོར 24 (ANF 3:563) “རྒྱལ་སྲིད་བཅུར་ཁ་འཐོར་ནས་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་(རང་གི་ཞིག་རལ་གྱི་)སྟེང་དུ་མཱ་ཤི་ཀའི་བསྟན་དགྲ་འདྲེན་པར་འགྱུར་བའི་རོ་མཱའི་རྒྱལ་ཁབ་མ་གཏོགས་བར་ཆད་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ།” (ANF 3 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ལག་ཏན་ཏི་ཡུ་སི (Lactantius)། དཀོན་མཆོག་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད 7.16 (ANF 7:213) “ཐོག་མར་རྒྱལ་སྲིད་རྒྱ་ཆེར་འགྱུར་ཞིང་། མི་མང་པོའི་བར་དུ་ཁ་འཐོར་ཏེ་བགོས་པའི་དབང་ཆ་མཐོ་ཤོས་ཉམས་ཆུང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། དེ་ནས་ནང་ཁུལ་གྱི་འགལ་ཟླ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འདེབས་པར་འགྱུར་ལ། རྒྱལ་པོ་བཅུ་དུས་གཅིག་ཏུ་ལངས་ནས་འཇིག་རྟེན་དབང་སྒྱུར་བའི་ཆེད་དུ་མ་ཡིན་པར་ཟ་བའི་ཆེད་དུ་བགོ་བའི་བར་དུ། སྲོག་འཕྲོག་པའི་དམག་འཁྲུག་ལས་ངལ་གསོ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར།” (ANF 7 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ལག་ཏན་ཏི་ཡུ་སི། དཀོན་མཆོག་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མདོར་བསྡུས 71 (ANF 7:253) “རྒྱལ་པོའི་དབང་ཆ་མང་དུ་འཕེལ་ཞིང་། མི་བཅུས་འཇིག་རྟེན་བཟུང་ནས་བགོ་བཤའ་བྱས་ཏེ་ཟ་བར་འགྱུར།” (ANF 7 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)པེ་ཊའོ་ཡི་ཝིག་ཊོ་རི་ནུ་སི (Victorinus of Pettau)། མངོན་པའི་འགྲེལ་བཤད། ལེའུ་ 12 པའི་སྐོར (ANF 7:355) “‘རྭ་ཅོ་བཅུ་ཡང་།’] མཐའ་མའི་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་ནི་འདི་དག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་ཁོང་གིས་སྨྲས་ཏེ། བདག་ཅག་གིས་དེ་གར་དེ་བས་རྒྱས་པར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་རོ།” (ANF 7 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།)ཡེ་རུ་སཱ་ལེམ་གྱི་སི་རིལ (Cyril of Jerusalem)། དད་ཆོས་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་གཏམ་བཤད 15.12 (NPNF2 7:107) “འོན་ཀྱང་གོང་དུ་སྨོས་པའི་མཱ་ཤི་ཀའི་བསྟན་དགྲ་འདི་ནི་རོ་མཱའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་དུས་རྫོགས་ཤིང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་མ་ད་ལྟ་ཉེ་བར་སླེབས་པའི་ཚེ་ཡོང་བར་འགྱུར། རོ་མཱ་པའི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་མཉམ་དུ་ལངས་ཏེ། ཕལ་ཆེར་ས་ཆ་མི་འདྲ་བར་དབང་སྒྱུར་བྱེད་ཀྱང་ཚང་མ་དུས་ཚོད་གཅིག་པ་ཙམ་ལ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་བཅུ་གཅིག་པ་སྟེ་མཱ་ཤི་ཀའི་བསྟན་དགྲ་ལངས་ནས། ཁོས་རང་གི་མཐུ་ཡི་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས་རོ་མཱའི་དབང་ཆ་འཕྲོག་པར་འགྱུར། ཁོའི་སྔོན་དུ་དབང་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ལས་ཁོས་གསུམ་དམའ་དབབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལྷག་མ་བདུན་པོ་རང་གི་དབང་འོག་ཏུ་འཇོག་པར་འགྱུར།” (NPNF2 7 ནང་གི་དབྱིན་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་བ།) ↩︎

2ཐི་མོ་ཐེ་གཉིས་པ 3:16 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “དམ་པའི་གསུང་རབ་ཡོངས་རྫོགས་ནི་དཀོན་མཆོག་གིས་ཞལ་ཕུ་གནང་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་། སློབ་སྟོན་གནང་བ༌དང༌། སྐྱོན་སྟོན༌པ། ཡོ་བསྲང་བྱེད་པ། དྲང་བདེན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་པའི་ཐད་ལ་ཕན་ཐོགས་མཆིས་སོ།།” ↩︎

3མད་ཐཱ 24:9 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “དེའི་དུས༌སུ། མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱོད་ཅག་དཀའ་སྡུག་ལ་སྦྱོར་ཞིང་གསོད་པར་འགྱུར་བ༌དང༌། ངའི་མིང་གི་རྐྱེན་གྱིས་མི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ཅག་ལ་སྡང་བར༌འགྱུར།”མད་ཐཱ 24:21 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “རྒྱུ་མཚན་ནི་དེའི་དུས་སུ་དཀའ་སྡུག་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར༌ཏེ། དཀའ་སྡུག་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ་བྱུང་མ་མྱོང༌ལ། རྗེས་སུའང་འབྱུང་མི༌སྲིད།”དཱ་ནེ་ཨེལ 7:21 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “ངས་ལྟ་བཞིན་པའི་སྒང་ལ་རྭ་ཅོ་ཆུང་ངུ་དེས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་གཡུལ་འགྱེད་པའི་འགོ་བརྩམས་ཤིང་དེ་དག་ཕམ་པར་བརྒྱབ།”དཱ་ནེ་ཨེལ 7:25 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “ཁོས་བླ་ན་མེད་པ་ཁོང་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱེད་པའི་གཏམ་སྨྲ་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཁོང་གི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་མནར་གཅོད་གཏོང་བ་དང་། དུས་ཆེན་དང་བཀའ་ཁྲིམས་རྣམས་ཀྱང་བསྒྱུར་འདོད་པ་ཡིན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལོ་གསུམ་དང་ཕྱེད་ཀའི་རིང་ལ་ཁོའི་དབང་འོག་ཏུ་གཏོད་པར་འགྱུར།”མངོན་པ 13:7 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “ཡང་དེ་ལ་དད་ལྡན་དམ་པ་རྣམས་དང་འཐབ་ནས་རྒྱལ་ཁ་ལེན་པ་དང་། ཚོ་པ་སོ་སོ་དང་མི་སྡེ་སོ་སོ། སྐད་རིགས་སོ་སོ། མི་རིགས་སོ་སོ་བཅས་འདུལ་བའི་དབང་ཡང་སྤྲད།”མངོན་པ 20:4 (བོད་འགྱུར་གསར་མ།) “ཡང་བདག་གིས་བཞུགས་ཁྲི་འགའ་ཡོད་པ་མཐོང་ཞིང་། ཁྲིའི་སྟེང་དུ་བཞུགས་མཁན་རྣམས་ལ་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཐག་གཅོད་པའི་དབང་ཐང་གནང་ཡོད་དོ།། ཡང་བདག་གིས་སྐྱབས་མགོན་ཡེ་ཤུར་བདེན་དཔང་བྱས་པའི་རྐྱེན་དང་། དཀོན་མཆོག་གི་བཀའ་ཡི་ཆེད་དུ་མགོ་བོ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། གཅན་གཟན་དང་གཅན་གཟན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་ཕྱག་འཚལ་མ་མྱོང་བ་དང༌། དཔྲལ་བ་དང་ལག་པའི་སྟེང་དུ་རྟགས་བརྒྱབ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་མཐོང་ངོ་༎ དེ་དག་ཐམས་ཅད་སླར་གསོན་ཞིང་སྐྱབས་མགོན་མཱ་ཤི་ཀ་དང་ལྷན་དུ་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་གི་རིང་ལ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པ་ཡིན།” ↩︎